Nieuwe prehistorische naaldboomsoort Classostrobus amealensis van 133 miljoen jaar oud geïdentificeerd in Portugal

Een internationaal team van wetenschappers, waaronder vooraanstaande experts van de Universiteit van Coimbra, heeft de succesvolle identificatie aangekondigd van een voorheen onbekende naaldboomsoort. Dit fossiel, dat een indrukwekkende ouderdom van ongeveer 133 miljoen jaar heeft, werd aangetroffen in de geologisch rijke Vale-Cortiço-formatie in de regio Torres Vedras in Portugal. De ontdekking betreft een mannelijk, kegelvormig reproductie-orgaan dat in een uitzonderlijke staat van bewaring is gebleven. Wetenschappelijk staat de vondst nu te boek als *Classostrobus amealensis*, een soort die stevig geworteld is in de chronologie van het Onder-Krijt.

De betekenis van deze vondst kan nauwelijks worden overschat, aangezien het een decennialang raadsel binnen de Portugese paleobotanie met betrekking tot de lokale flora lijkt op te lossen. Door de gedetailleerde analyse van dit fossiel krijgen wetenschappers een zeldzaam venster naar de complexe ecosystemen die meer dan honderd miljoen jaar geleden het Iberisch schiereiland domineerden. De specifieke naam *amealensis* verwijst naar de lokaliteit Ameal, de exacte vindplaats van het specimen. Deze prehistorische conifeer behoort tot de uitgestorven familie Cheirolepidiaceae, een groep planten die essentieel is voor het reconstrueren van paleoklimatologische omstandigheden. Hun sterke aanpassing aan warme, semi-aride omgevingen wordt bevestigd door de aanwezigheid van het kenmerkende *Classopollis*-pollen.

Het diepgaande onderzoek wijst uit dat *Classostrobus amealensis* in feite de mannelijke voortplantingsstructuur is van *Frenelopsis teixeirae*, een plantensoort waarvan men al wist dat deze in dezelfde regio voorkwam. De vondst van de kegel vormt de ontbrekende schakel en vult de eerder verzamelde vegetatieve resten uit dezelfde stratigrafische laag in Vale-Cortiço perfect aan. Door de correlatie tussen de fragmenten van *Frenelopsis teixeirae* en de specifieke kenmerken van de huidmondjes in de cuticula van *Classostrobus amealensis*, kunnen onderzoekers nu met zekerheid stellen dat deze structuren bij elkaar horen. Bovendien is vastgesteld dat deze kegels verantwoordelijk waren voor de productie van het pollen dat bekendstaat als *Classopollis martinottii*.

Dit internationale samenwerkingsverband bracht expertise samen van het Paleontologisch Instituut van de Russische Academie van Wetenschappen, het Nationaal Museum in Praag en het Naturalis Biodiversity Center in Leiden, Nederland. De volledige wetenschappelijke uiteenzetting zal in mei 2026 verschijnen in het vakblad *Cretaceous Research*. Paleobotanicus Mário Miguel Mendes van de Universiteit van Coimbra merkt op dat, hoewel de Cheirolepidiaceae vaak geassocieerd worden met kustgebieden en droge klimaten, zij mogelijk een groter ecologisch bereik hadden dan voorheen gedacht. De identificatie van *Classostrobus amealensis* versterkt de kennis over de Portugese paleoflora aanzienlijk en biedt concrete gegevens voor het verfijnen van klimaatmodellen voor het vroege Krijt, waarbij de dominante rol van het geslacht *Frenelopsis* opnieuw wordt bevestigd.