Các nhà khoa học khoan sâu 1.000 mét vào lòng 'Băng hà Tận thế' Thwaites để thu thập dữ liệu về sự tan chảy

Vào khoảng ngày 29 tháng 1 năm 2026, một cột mốc quan trọng trong nghiên cứu khí hậu đã được thiết lập khi đoàn thám hiểm chung giữa Cục Khảo sát Nam Cực Anh (BAS) và Viện Nghiên cứu Cực Hàn Quốc (KOPRI) chạm tới độ sâu 1.000 mét bên dưới lớp băng của sông băng Thwaites. Được mệnh danh là "Băng hà Tận thế", Thwaites nằm trên bờ biển Walling thuộc vùng Đất Marie Byrd, giữ kỷ lục là sông băng rộng nhất hành tinh với chiều ngang lên tới 120 km và diện tích lưu vực khổng lồ đạt 192.000 km vuông. Hoạt động khoan sâu này không chỉ là một kỳ tích kỹ thuật mà còn là nỗ lực cấp bách nhằm phân tích các quá trình tan chảy đang diễn ra với tốc độ chóng mặt do sự xâm nhập của dòng nước ấm từ đại dương vào những khu vực dễ bị tổn thương nhất.

Để tiếp cận "vùng trọng yếu", các chuyên gia đã sử dụng công nghệ khoan bằng nước nóng để xuyên qua lớp băng dày, hướng tới đường ranh giới tiếp giáp (grounding line) – nơi sông băng bắt đầu tách khỏi đáy biển và bắt đầu nổi trên mặt nước. Đây chính là khu vực nhạy cảm nhất, nơi dòng nước biển ấm lưu thông trong biển Amundsen len lỏi vào dưới đáy băng, thúc đẩy quá trình xói mòn từ bên trong. Theo các tính toán khoa học, nếu sông băng Thwaites sụp đổ hoàn toàn, mực nước biển toàn cầu có nguy cơ dâng cao thêm 65 cm. Nhà vật lý đại dương Peter Davis từ BAS nhấn mạnh rằng đây là lần đầu tiên họ thu thập được các phép đo trực tiếp và dài hạn về nhiệt độ cũng như dòng chảy đại dương tại điểm nút thắt này, một yếu tố sống còn để dự báo chính xác tốc độ dâng cao của nước biển trong tương lai.

Sứ mệnh đầy thử thách này là kết quả của sự phối hợp nhịp nhàng giữa KOPRI và BAS, bắt đầu bằng chuyến hải trình kéo dài 12 ngày từ New Zealand trên tàu phá băng RV Araon của Hàn Quốc. Việc vận chuyển đội ngũ nhân sự cùng 25 tấn thiết bị chuyên dụng lên bề mặt sông băng đã đòi hỏi hơn 40 chuyến bay trực thăng liên tục, minh chứng cho sự khắc nghiệt và phức tạp của công tác hậu cần tại vùng cực. Dự án này nằm trong khuôn khổ Hợp tác Quốc tế về Sông băng Thwaites (ITGC), với sự tài trợ từ Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (NSF) và Hội đồng Nghiên cứu Môi trường Tự nhiên Vương quốc Anh (NERC), dự kiến sẽ duy trì hoạt động khoan trong vòng hai tuần liên tục để đảm bảo tính chính xác của dữ liệu.

Toàn bộ dữ liệu thu thập được sẽ được truyền tải gần như theo thời gian thực thông qua hệ thống vệ tinh Iridium trong ít nhất một năm, cung cấp cái nhìn chưa từng có về những biến động đang diễn ra sâu trong lòng băng giá. Những thông tin này đóng vai trò then chốt trong việc tinh chỉnh các mô hình dự báo khí hậu, đặc biệt khi sông băng Thwaites hiện đã đóng góp khoảng 4% vào mức tăng mực nước biển toàn cầu và tốc độ mất băng tại đây đã tăng gấp đôi kể từ thập niên 1990. Tiến sĩ Won Sang Lee, nhà nghiên cứu hàng đầu tại KOPRI, đã mô tả sứ mệnh này là một biểu tượng của "khoa học vùng cực trong điều kiện khắc nghiệt". Việc nắm bắt trực tiếp các thông số về dòng chảy và nhiệt độ nước tại đường ranh giới tiếp giáp sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ cơ chế điều khiển sự tan chảy của đại dương, từ đó đưa ra những kịch bản ứng phó chính xác hơn cho tương lai của hành tinh.