Khoa học Xác nhận Phản ứng Đau buồn Phức tạp ở Động vật Đồng hành

Sự ra đi của một người bạn đồng hành thân thiết gây ra những xáo trộn sâu sắc trong các hộ gia đình, và các nghiên cứu khoa học gần đây đã củng cố nhận định rằng các loài động vật nuôi trong nhà, đặc biệt là chó và mèo, thể hiện những phản ứng phức tạp trước sự vắng mặt và nỗi đau buồn kéo dài. Lĩnh vực tử vong học tiến hóa đang ngày càng mở rộng phạm vi để xem xét các hành vi vượt ra ngoài giới hạn con người, cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về đời sống cảm xúc của các loài vật. Những bằng chứng này cho thấy sự gắn bó giữa động vật và con người không phải là mối quan hệ một chiều, mà là một sự đồng tiến hóa được củng cố bởi các cơ chế sinh học chung.

Sự thấu hiểu về sinh lý học đằng sau nỗi buồn của động vật đã có những bước tiến đáng kể, tiết lộ rằng các loài động vật có vú chia sẻ các hệ thống gắn bó tương tự như con người, được điều chỉnh bởi các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng như oxytocin và cortisol. Oxytocin, thường được mệnh danh là 'hormone tình yêu,' đóng vai trò then chốt trong việc củng cố mối quan hệ và sự gắn kết xã hội, với việc vuốt ve chó có thể làm tăng nồng độ oxytocin lên tới 48% ở loài chó. Ngược lại, khi một hình bóng gắn bó biến mất, sự mất ổn định trong các hệ thống này sẽ kích hoạt phản ứng căng thẳng sinh lý ở động vật, thường được đo lường bằng sự gia tăng hormone cortisol. Những thay đổi nội tiết tố này là cơ sở sinh học cho những biểu hiện đau buồn mà chúng ta quan sát được.

Các loài vật phản ứng ngay lập tức với sự biến mất của một thành viên gắn bó thông qua việc tổ chức lại các thói quen hàng ngày của chúng, chẳng hạn như hành vi chờ đợi kiên nhẫn bên cửa hoặc tăng cường các hành vi tìm kiếm. Ở loài chó, các dấu hiệu thương tiếc thường biểu hiện rõ ràng hơn, bao gồm tình trạng lờ đờ, giảm cảm giác thèm ăn, bồn chồn, và sự thay đổi đáng kể trong các kiểu phát ra âm thanh, với gần 90% chủ sở hữu ghi nhận những thay đổi này sau khi một con chó khác qua đời. Những con chó có mối quan hệ thân thiết hơn với người bạn đã khuất thường thể hiện sự thương tiếc sâu sắc hơn, bao gồm cả việc giảm nghịch ngợm và có xu hướng thu mình hơn.

Trong khi đó, nỗi buồn ở mèo có xu hướng kín đáo và tinh tế hơn, đòi hỏi sự quan sát tỉ mỉ từ người chăm sóc. Các biểu hiện thường thấy ở mèo bao gồm việc chúng trở nên hay trốn tránh hơn, giảm tần suất tự chải chuốt bộ lông, hoặc có những thay đổi bất thường trong mức độ thể hiện tình cảm. Giáo sư Jennifer Vonk tại Đại học Oakland lưu ý rằng quan niệm mèo là loài sống tách biệt có thể là một sự nhận định sai lầm, vì chúng có xu hướng hình thành bầy đàn và hệ thống phân cấp trong tự nhiên.

Các chuyên gia hành vi thú y nhấn mạnh rằng việc duy trì các lịch trình sinh hoạt hàng ngày một cách nhất quán đóng vai trò là một điểm tựa tâm lý cực kỳ quan trọng cho những thú cưng đang trong giai đoạn đau buồn. Sự ổn định về thời gian cho ăn, ngủ nghỉ, và đi dạo giúp chúng tái lập cảm giác an toàn trong một môi trường đã bị xáo trộn bởi sự mất mát. Hơn nữa, theo một số chuyên gia, việc cho phép những vật nuôi còn lại được tiếp xúc với thi thể của người bạn đã khuất—thông qua việc ngửi hoặc nhìn—có thể hỗ trợ chúng trong quá trình xử lý và chấp nhận sự chung cuộc của sự ra đi. Mặc dù phần lớn các vật nuôi có thể dần hồi phục và trở lại thói quen bình thường trong vòng vài tuần, những triệu chứng nghiêm trọng và kéo dài, chẳng hạn như việc từ chối ăn uống kéo dài, cần phải được đánh giá bởi bác sĩ thú y để loại trừ các vấn đề y tế tiềm ẩn. Nỗi đau buồn có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, và việc nhận biết cường độ cảm xúc này là bước đầu tiên để hỗ trợ quá trình phục hồi của vật nuôi.