Chiến lược Mới trong Mùa Sinh sản Quan trọng của Vẹt Kakapo New Zealand

Vẹt Kakapo, loài chim độc đáo không biết bay của New Zealand, đã bước vào mùa sinh sản đầu tiên sau bốn năm gián đoạn, một sự kiện được cộng đồng bảo tồn kỳ vọng sẽ mang lại năng suất cao. Chu kỳ sinh sản hiếm hoi này được kích hoạt bởi hiện tượng “mega-mast”, tức sự ra quả đồng loạt của cây rimu bản địa, một loại cây lá kim có tuổi thọ hơn 600 năm. Tính đến tháng 1 năm 2026, tổng số cá thể Kakapo được ghi nhận là 236 cá thể, trong đó có 83 con cái đủ tuổi sinh sản.

Mùa sinh sản năm nay được dự đoán có thể mang lại số lượng chim non nở ra nhiều nhất kể từ khi chương trình phục hồi bắt đầu cách đây ba thập kỷ. Chương trình Phục hồi Kakapo, do Cơ quan Bảo tồn New Zealand (DOC) phối hợp với bộ tộc bản địa Maori Ngai Tahu khởi xướng từ năm 1995, đã chứng kiến sự tăng trưởng quần thể đáng kể, vượt xa con số ban đầu chỉ 51 cá thể. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các nhóm bảo tồn đang sẵn sàng cho tháng tới, nơi Kakapo sẽ tiếp tục giao phối, với hy vọng mùa sinh sản năm 2026 sẽ là mùa thành công nhất trong lịch sử 30 năm của chương trình.

Giới bảo tồn đang thực hiện một sự thay đổi chiến lược quan trọng trong công tác quản lý mùa sinh sản này. Trọng tâm mới là giảm thiểu sự can thiệp trực tiếp của con người và cho phép quá trình ấp trứng diễn ra tự nhiên hơn. Sự điều chỉnh này nhằm mục đích giảm thiểu tình trạng các cá thể Kakapo bị “inprint” (in dấu) lên con người do được nuôi dưỡng quá mức trong các giai đoạn trước. Các nhà khoa học đã có những bước tiến lớn trong việc hiểu rõ hơn về loài này, bao gồm cả việc giải trình tự bộ gene của 169 cá thể Kakapo, bắt đầu từ năm 2018, để dự đoán các đặc điểm di truyền liên quan đến bệnh tật và sinh sản.

Loài vẹt đêm này, với bộ lông xanh đặc trưng, từng đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng vào giữa những năm 1900 do sự mở rộng của con người và sự xuất hiện của các loài săn mồi ngoại lai như chồn ecmin. Đặc điểm không biết bay của chúng khiến chúng đặc biệt dễ bị tổn thương trước các mối đe dọa trên mặt đất. Trong quá khứ, tỷ lệ sinh sản thấp, chỉ khoảng 50% trứng được thụ tinh, cùng với tập tính giao phối hiếm hoi của con cái, đã làm trầm trọng thêm tình trạng suy giảm số lượng. Sự thay đổi chiến lược lần này nhấn mạnh vào khả năng tự duy trì của loài, vượt ra ngoài mục tiêu đơn thuần là gia tăng số lượng chim non. Nếu thành công, mùa này có thể mang lại hơn 50 chim non, củng cố hy vọng tái du nhập loài vẹt độc đáo này vào các khu vực đất liền của New Zealand. Các cá thể Kakapo hiện tại đều được trang bị thiết bị phát tín hiệu vô tuyến để theo dõi hoạt động và vị trí của chúng.