Nowa Strategia Ochrony Kakapo Wykorzystuje Masowe Owocowanie Rimu

Krytycznie zagrożona papuga Kakapo z Nowej Zelandii rozpoczęła swój pierwszy sezon lęgowy od czterech lat, co jest wydarzeniem wyczekiwanym przez ekologów z nadzieją na wyjątkowo płodny okres rozrodczy. To rzadkie zjawisko jest bezpośrednio wywoływane przez „mega-mast” – masowe owocowanie rodzimego drzewa rimu, które stanowi kluczowy bodziec dla cyklu reprodukcyjnego ptaka, zachodzącego zazwyczaj co dwa do czterech lat. Stan populacji na styczeń 2026 roku wynosi 236 osobników, z czego 83 to samice w wieku rozrodczym, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu z zaledwie 51 ptakami odnotowanymi w 1995 roku, kiedy to zainicjowano Program Ochrony Kakapo (Kākāpō Recovery Programme).

Obecnie opiekunowie gatunku wdrażają znaczącą korektę w zarządzaniu, dążąc do ograniczenia bezpośredniej interwencji człowieka i zezwolenia na bardziej naturalne procesy wylęgu. Ta zmiana paradygmatu ma na celu zmniejszenie zależności gatunku od intensywnej hodowli przez ludzi, która w przeszłości doprowadziła do zjawiska imprinting'u, czyli niepożądanego przywiązania niektórych ptaków do opiekunów. Deidre Vercoe, menedżer operacyjny ds. ochrony kakapo w Departamencie Ochrony Przyrody (DOC), wskazała, że obfitość owoców rimu, bogatych w wapń i witaminę D, może skłonić ptaki do złożenia większej liczby jaj. Sukces w tym sezonie może przynieść ponad 50 piskląt, co wzmocni nadzieje na ponowne wprowadzenie tych ptaków na główne tereny Nowej Zelandii.

Program Ochrony Kakapo, zainicjowany w 1995 roku, podniósł populację z historycznego minimum 51 osobników, w tym 20 samic. Wcześniejsze sezony lęgowe, jak ten w 2019 roku, przyniosły rekordowe 73 pisklęta dzięki interwencjom zarządczym, ale obecne „mega-mast” jest postrzegane jako potencjalnie największy boom lęgowy od początku programu. Kakapo, jedyne nielotne i nocne papugi na świecie, historycznie cierpiały z powodu drapieżników, takich jak koty i łasice. Obecnie cała populacja lęgowa przebywa na trzech odległych, wolnych od drapieżników wyspach: Whenua Hou (Wyspa Codfish), Pukenui (Wyspa Anchor) i Te Kāhaku (Wyspa Chalky).

Współpraca między Departamentem Ochrony Przyrody a Ngāi Tahu, największym plemieniem Maorysów z Wyspy Południowej, jest kluczowa dla zarządzania tym gatunkiem od 1995 roku. Tāne Davis, przedstawiciel Ngāi Tahu w Grupie Ochrony Kakapo, podkreślał historyczne znaczenie tych ptaków dla Maorysów. Naukowiec Andrew Digby zauważył, że prognozy wskazują na 50-60 procent owocowania na wszystkich trzech wyspach lęgowych, co jest rekordowo wysokim wynikiem dla tego zjawiska. Papugi te, ważące do 4 kg i mogące żyć 60-80 lat, wykazują unikalne cechy, takie jak poliamoryczny system lęgowy typu „lek”. W miarę wzrostu populacji, Vercoe zauważyła, że pojawia się wyzwanie logistyczne: „Właściwie kończy nam się miejsce dla kakapo i siedlisk o dobrej jakości, wolnych od drapieżników”. Ten sezon lęgowy stawia przed nowozelandzkimi służbami ochrony przyrody wyzwanie planowania przyszłości dla tego starożytnego gatunku, w tym powrotu na kontynent.