İsrail, Doğu Kudüs'teki BM Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı (UNRWA) Yerleşkesini Yıktı

20 Ocak 2026 sabahı, İsrail makamları Doğu Kudüs'ün stratejik öneme sahip Şeyh Cerrah mahallesinde bulunan Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) yerleşkesindeki yapıların yıkımını gerçekleştirdi. Bu radikal müdahale, İsrail Parlamentosu Knesset'in Ekim 2024'te kabul ettiği ve ajansın İsrail topraklarındaki faaliyetlerini tamamen yasaklayan, aynı zamanda Birleşmiş Milletler kuruluşu ile İsrail hükümeti arasındaki tüm resmi koordinasyonu sonlandıran yasal düzenlemelerin doğrudan bir uygulaması olarak kayıtlara geçti.

İsrail güvenlik güçlerinin buldozerler ve ağır iş makineleri eşliğinde gerçekleştirdiği bu operasyon, Birleşmiş Milletler nezdinde uluslararası hukukun ağır bir ihlali olarak değerlendirildi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in derin endişelerini ve sert kınama mesajını kamuoyuna duyuran BM Sözcü Yardımcısı Farhan Haq, bu tırmandırıcı adımların İsrail'in BM Şartı ile Örgütün Ayrıcalıkları ve Bağışıklıklarına İlişkin Sözleşme'den doğan uluslararası yükümlülükleriyle bağdaşmadığını ifade etti. UNRWA Genel Komiseri Philippe Lazzarini ise yıkımı doğrudan bir "saldırı" olarak nitelendirerek, bu durumu uluslararası hukuka yönelik kasıtlı bir saygısızlığın yeni ve tehlikeli bir boyutu şeklinde tanımladı ve ajansı itibarsızlaştırmaya yönelik sistematik bir kampanyanın parçası olduğunu vurguladı.

İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, UNRWA'nın bölgedeki faaliyetlerini fiilen durdurduğu ve BM personelinin tesisi boşalttığı iddia edilerek, yerleşkenin diplomatik dokunulmazlığını yitirdiği savunuldu. İsrail tarafı, bazı UNRWA çalışanlarının Hamas ile bağlantılı olduğu yönündeki istihbari iddialara dayanarak, yerleşkeye el konulmasının hem iç hukuk hem de uluslararası mevzuatla uyumlu olduğunu ileri sürdü. Yıkım sahasında hazır bulunan Bakan Itamar Ben-Gvir, bugünü Kudüs'ün egemenliği için "tarihi" bir dönüm noktası olarak ilan ederken, bölgedeki "terör işbirlikçilerinin" temizlendiğini iddia eden açıklamalarda bulundu.

Söz konusu gerilimin kökenleri, 2024 yılının son çeyreğinde Knesset'in UNRWA'nın operasyonel kabiliyetini kısıtlayan yasaları onaylamasına kadar uzanıyor; bu süreç o dönemde Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık tarafından Gazze'deki insani yardım akışının kesilmesi endişesiyle yakından takip edilmişti. Aralık 2025'in son günlerinde kabul edilen ek bir yasal madde ile ajansın tesislerine sağlanan elektrik hizmetinin kesilmesi kararlaştırılmıştı. Bu gelişmeler üzerine BM Genel Sekreteri, 8 Ocak 2026 tarihinde İsrail Başbakanı'na resmi bir mektup göndererek, yasaların geri çekilmemesi durumunda konunun Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) taşınabileceği konusunda en üst düzeyden uyarıda bulunmuştu.

Onlarca yıl boyunca Kudüs, Yahudiye ve Samiriye bölgeleri için UNRWA'nın ana lojistik ve operasyonel karargahı olarak hizmet veren bu merkezin yıkılması, bölgedeki diplomatik gerilimin zirve noktasını teşkil ediyor. 8 Aralık 1949 tarihinde kurulan ve Gazze'den Lübnan'a, Suriye'den Batı Şeria'ya kadar geniş bir coğrafyada Filistinli mültecilere hayati hizmetler sunan ajans, BM'nin en köklü yardım programlarından biri olarak biliniyor. Kudüs Valiliği de operasyonu kınayarak, baskının uluslararası bağışıklık ilkelerine yönelik bir saldırı olduğunu belirtti. Philippe Lazzarini'nin de dikkat çektiği üzere, bu olay çatışma bölgelerinde görev yapan tüm insani yardım kuruluşları için riskli bir emsal oluşturarak UNRWA'nın tarihsel görev yetkisini ciddi şekilde sarsma potansiyeli taşıyor.