Israël sloopt UNRWA-complex in Oost-Jeruzalem: Een escalatie in de diplomatieke crisis

In de vroege ochtend van 20 januari 2026 zijn de Israëlische autoriteiten overgegaan tot de sloop van diverse gebouwen op het terrein van de Organisatie van de Verenigde Naties voor Hulpverlening aan Palestijnse Vluchtelingen (UNRWA). De operatie vond plaats in de strategisch gelegen wijk Sheikh Jarrah in Oost-Jeruzalem. Deze ingrijpende actie is een direct uitvloeisel van de wetgevende maatregelen die de Knesset in oktober 2024 heeft aangenomen. Deze wetten verbieden de activiteiten van de UNRWA binnen de grenzen van Israël en hebben geleid tot het beëindigen van alle officiële diplomatieke en administratieve banden tussen de hulporganisatie en de Israëlische overheid.

De inzet van bulldozers en zwaar materieel door de Israëlische veiligheidstroepen werd door vertegenwoordigers van de Verenigde Naties scherp veroordeeld en gekarakteriseerd als een ernstige schending van het internationaal recht. Farhan Haq, de plaatsvervangend woordvoerder van de VN, bracht de officiële verklaring van secretaris-generaal António Guterres over. Guterres benadrukte dat deze escalerende handelingen haaks staan op de verplichtingen van Israël onder het VN-Handvest en het Verdrag nopens de voorrechten en immuniteiten van de Verenigde Naties. Philippe Lazzarini, de commissaris-generaal van de UNRWA, bestempelde de sloop als een directe aanval en sprak van een nieuw dieptepunt in de opzettelijke minachting voor internationale rechtsnormen, wat volgens hem deel uitmaakt van een bredere campagne om de organisatie in diskrediet te brengen.

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde op de kritiek door te stellen dat het complex zijn diplomatieke immuniteit had verloren. Volgens de officiële lezing van het ministerie had de UNRWA haar werkzaamheden op de locatie reeds gestaakt en had het personeel het pand verlaten. De Israëlische zijde houdt vol dat de overname van het complex volledig in overeenstemming is met zowel de nationale wetgeving als het internationaal recht. Hierbij wordt verwezen naar beschuldigingen over vermeende banden tussen medewerkers van de hulporganisatie en Hamas. Minister Itamar Ben-Gvir, die persoonlijk bij de sloop aanwezig was, sprak van een historische dag voor de soevereiniteit van Jeruzalem en verklaarde dat hiermee handlangers van terreur werden verdreven.

De context van dit incident is nauw verweven met de wetgevende initiatieven van eind 2024, toen de Knesset wetten aannam die de UNRWA-activiteiten aan banden legden. Dit leidde destijds tot grote internationale bezorgdheid, met name bij de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, over de continuïteit van de humanitaire hulp in Gaza. In december 2025 werd een aanvulling op deze wetgeving aangenomen die de stroomvoorziening naar faciliteiten van de organisatie stopzette. Eerder, op 8 januari 2026, had de secretaris-generaal van de VN nog een formele brief gestuurd naar de Israëlische premier, waarin hij waarschuwde voor een mogelijke gang naar het Internationaal Gerechtshof (ICJ) indien de eisen tot intrekking van de wetten niet zouden worden ingewilligd.

De vernietiging van dit hoofdkwartier, dat decennialang diende als een essentieel logistiek en operationeel knooppunt voor de UNRWA in Jeruzalem, Judea en Samaria, vormt het hoogtepunt van de opgelopen spanningen. De organisatie, die op 8 december 1949 werd opgericht, is een van de grootste hulpprogramma's van de Verenigde Naties en verleent diensten aan Palestijnse vluchtelingen in Gaza, de Westelijke Jordaanoever, Jeruzalem, Syrië en Libanon. Ook het bestuur van het gouvernement Jeruzalem veroordeelde de inval en bestempelde het als een inbreuk op de internationale immuniteit. Zoals Philippe Lazzarini opmerkte, schept dit incident een gevaarlijk precedent voor de bescherming van humanitaire organisaties in conflictgebieden en ondermijnt het het mandaat van de UNRWA wereldwijd.