Izrael zburzył kompleks UNRWA w Jerozolimie Wschodniej: Eskalacja napięć na linii ONZ-Izrael

Rankiem 20 stycznia 2026 roku izraelskie służby przeprowadziły operację wyburzenia budynków znajdujących się na terenie kompleksu należącego do Agencji Narodów Zjednoczonych dla Pomocy Uchodźcom Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA). Działania te miały miejsce w dzielnicy Szajch Dżarrah we Wschodniej Jerozolimie i stanowiły bezpośrednią realizację restrykcyjnych przepisów przyjętych przez Kneset w październiku 2024 roku. Ustawy te nie tylko zakazały działalności UNRWA na terytorium Izraela, ale również doprowadziły do całkowitego zerwania oficjalnych kanałów komunikacji i współpracy między rządem a agencją.

Operacja, w której wykorzystano ciężkie buldożery i specjalistyczny sprzęt techniczny, została surowo oceniona przez przedstawicieli Organizacji Narodów Zjednoczonych jako rażące naruszenie prawa międzynarodowego. Farhan Haq, zastępca rzecznika ONZ, przekazał oficjalne stanowisko Sekretarza Generalnego António Guterresa, który potępił te działania jako sprzeczne z Kartą Narodów Zjednoczonych oraz Konwencją o przywilejach i immunitetach. Komisarz generalny UNRWA, Philippe Lazzarini, określił zniszczenie obiektów jako „atak” i przejaw „nowego poziomu otwartej pogardy dla norm międzynarodowych”, wskazując, że jest to część systematycznej kampanii wymierzonej w wiarygodność agencji.

Z kolei Ministerstwo Spraw Zagranicznych Izraela argumentowało, że teren ten przestał podlegać ochronie dyplomatycznej, ponieważ UNRWA miała rzekomo zakończyć tam swoją działalność, a personel ONZ opuścił placówkę przed rozpoczęciem rozbiórki. Strona izraelska stoi na stanowisku, że przejęcie i wyburzenie kompleksu są w pełni legitymizowane przez prawo krajowe i międzynarodowe, co motywowane jest oskarżeniami o współpracę części personelu agencji z organizacją Hamas. Minister Itamar Ben-Gwir, który osobiście nadzorował przebieg prac na miejscu, ogłosił ten dzień mianem „historycznego momentu” dla suwerenności państwa w Jerozolimie, zapowiadając ostateczne usunięcie podmiotów, które nazwał „wspólnikami terroryzmu”.

Tło tego incydentu sięga końca 2024 roku, kiedy to izraelski parlament przyjął pakiet ustaw ograniczających funkcjonowanie UNRWA, co wzbudziło głęboki niepokój dyplomacji Stanów Zjednoczonych oraz Wielkiej Brytanii w kwestii bezpieczeństwa dostaw humanitarnych do Gazy. Napięcie wzrosło pod koniec grudnia 2025 roku po wprowadzeniu przepisów umożliwiających odcięcie mediów, w tym prądu, w obiektach agencji. Warto przypomnieć, że 8 stycznia 2026 roku Sekretarz Generalny ONZ wystosował oficjalne pismo do premiera Izraela, w którym ostrzegał przed możliwością wniesienia skargi do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) w przypadku braku wycofania się z tych kontrowersyjnych regulacji.

Zburzona siedziba przez wiele dekad stanowiła fundament operacyjny i logistyczny dla misji UNRWA obejmującej Jerozolimę oraz tereny Judei i Samarii. Agencja, która rozpoczęła swoją działalność 8 grudnia 1949 roku, jest jedną z najbardziej rozbudowanych struktur pomocowych ONZ, wspierającą miliony uchodźców palestyńskich nie tylko na Zachodnim Brzegu i w Gazie, ale także w Syrii i Libanie. Gubernatorstwo Jerozolimy potępiło te działania, widząc w nich zamach na międzynarodowy status organizacji. Philippe Lazzarini ostrzegł, że incydent ten tworzy niebezpieczny precedens, który może w przyszłości paraliżować pracę organizacji humanitarnych w regionach ogarniętych konfliktami zbrojnymi, podważając ich mandat i bezpieczeństwo.