Doğu Asya'da Homo erectus Varlığı Yeniden Tanımlandı: Zaman Çizelgesi 1,7 Milyon Yıl Geriye Çekildi

18 Şubat 2026 tarihinde prestijli Science Advances dergisinde yayımlanan çığır açıcı paleoantropolojik veriler, erken hominin türlerinin Doğu Asya'daki varlığına ilişkin bilimsel zaman çizelgesini kökten bir revizyona tabi tutuyor. Çin'in Yunxian bölgesinde gün yüzüne çıkarılan Homo erectus fosilleri üzerinde gerçekleştirilen kapsamlı analizler, bu türün bölgedeki varlığını yaklaşık 1,7 milyon yıl öncesine kadar dayandırmaktadır. Bu yeni tarihlendirme, bölgedeki en eski fosiller için daha önce kabul edilen 1,1 milyon yıllık sınırı tam 600.000 yıl gibi devasa bir farkla geriye çekerek, insanlık tarihinin göç haritasını yeniden şekillendiriyor.

Elde edilen bu çarpıcı bulgular, Homo erectus'un Afrika ana karasından Avrasya'nın derinliklerine olan yayılımının sanılandan çok daha hızlı gerçekleştiği hipotezini bilimsel bir temele oturtuyor. Araştırmanın kilit isimlerinden biri olan Manoa'daki Hawaii Üniversitesi Antropoloji Bölümü'nden Profesör Christopher J. Bae, yeni sonuçların bu homininlerin Doğu Asya'ya girişine dair oldukça sağlam ve güvenilir bir kronolojik model oluşturulmasına imkan tanıdığını ifade etti. Çalışmanın başarısındaki en büyük pay, fosillerin bulunduğu tortul tabakalardaki kuvars minerallerinden elde edilen Alüminyum-26 (Al-26) ve Berilyum-10 (Be-10) izotoplarının oranlarını titizlikle inceleyen kozmojenik nüklid tarihlendirme yöntemine aittir.

İleri bir teknoloji olan kozmojenik nüklid tarihlendirme metodu, bir malzemenin yer altına gömülerek kozmik radyasyondan tamamen izole edildiği andan itibaren geçen süreyi milimetrik bir hassasiyetle saptayabilmektedir. Shantou Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü ve Nanjing Normal Üniversitesi Coğrafi Bilimler Fakültesi bünyesinde çalışmalarını sürdüren başyazar Hua Tu, bu özel izotopların kozmik ışınların etkisiyle atmosferde ve yüzeyde oluştuğunu, ancak gömülme gerçekleştikten sonra başlayan radyoaktif bozunma sürecinin bir zaman saati işlevi gördüğünü açıkladı. Bu metodolojik yaklaşım, yaklaşık 50.000 yıllık bir ölçüm kapasitesine sahip olan geleneksel radyokarbon analizinin yetersiz kaldığı çok daha eski arkeolojik katmanların tarihlendirilmesinde devrim niteliğinde bir çözüm sunmaktadır.

Yeniden yapılandırılan bu kronoloji, Yunxian'daki buluntuları Gürcistan'ın Dmanisi bölgesinde yer alan ve yaşları 1,78 ile 1,85 milyon yıl arasında değişen Asya'daki en eski bilinen Homo erectus kalıntılarıyla eş zamanlı bir düzleme yerleştirmektedir. Araştırma ekibine göre bu kronolojik paralellik, türün Asya kıtası boyunca gerçekleştirdiği hareketliliğin ne denli süratli ve kararlı olduğunu teyit eden en güçlü kanıtlardan biridir. Profesör Bae, bu sonuçların homininlerin Afrika'dan çıkış stratejileri ve Asya'yı kolonize etme süreçlerine dair on yıllardır süregelen akademik kabulleri ciddi şekilde sorgulattığını vurguladı. Çin Ulusal Doğa Bilimleri Vakfı ile ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın finansal desteğiyle yürütülen bu disiplinler arası çalışma, modern arkeolojideki teknik mükemmeliyetin tarihsel gerçekleri nasıl aydınlatabileceğini bir kez daha kanıtlamıştır.

Sonuç olarak, günümüzde en az 1,7 milyon yıl öncesine ait olduğu kesinleşen Yunxian fosilleri, insan evriminin erken dönemlerine ait karmaşık yapbozun en kritik parçalarından biri haline gelmiştir. Bu keşifler, uzak atalarımızın Afrika sınırlarının ötesine tahmin edilenden çok daha erken bir tarihte geçtiğini ve bu geniş coğrafyada son derece başarılı bir adaptasyon süreci sergilediğini göstermektedir. Bilim dünyası, Homo erectus'un bölgedeki varlığının tam olarak ne zaman başlayıp ne zaman sona erdiğine dair tüm soruların henüz yanıtlanmadığını kabul etse de, bu yeni veriler paleoantropolojik araştırmaların geleceği için ufuk açıcı bir yol haritası çizmektedir.