Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev Anayasa Değişikliklerini Duyurdu

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 10 Şubat 2026 tarihinde gerçekleştirilen genişletilmiş Hükümet oturumunda, ülkenin Temel Yasası'na yönelik önerilen değişiklikleri kamuoyuna açıkladı. Bu adımlar, son yıllarda atılan siyasi reformların doğal bir devamı olarak değerlendirilmekte ve Kazakistan'ın yönetim biçiminde önemli bir dönüşümü işaret etmektedir. Tokayev, bu reformlar aracılığıyla ülkenin süper başkanlık yönetim modelinden uzaklaşarak, yetkileri daha dengeli bir yapıya kavuşmuş, etkili bir parlamento ile yönetilen bir başkanlık cumhuriyetine geçiş yaptığını belirtti.

Bu yapısal dönüşüm, devlet iktidarının dağılımını güçlendirerek denge ve denetleme mekanizmalarını artırmayı ve siyasi kurumların genel etkinliğini yükseltmeyi hedeflemektedir. Önerilen anayasa taslağının temel normları, Cumhurbaşkanı'nın ifadesiyle, "güçlü başkan, etkili parlamento ve hesap verebilir hükümet" konseptini anayasal zemine oturtmaktadır. Bu değişiklikler, devlet yönetim sisteminde yeni bir düzen kurarak güçler arasındaki ayrımı belirginleştirmeyi amaçlamaktadır. Tokayev, yeni Anayasa'nın kabulünün Kazakistan'ın kalkınmasına güçlü bir ivme kazandıracağına ve her vatandaşın potansiyelini daha somut bir şekilde gerçekleştirmesine olanak tanıyacağına inancını dile getirdi. Ayrıca, "devlet için değil, insan için devlet" ilkesinin taslak metinde daha belirgin bir görünüm kazanacağını ifade etti.

Bu anayasal değişikliklerin nihai kararı, ulusal bir referandum aracılığıyla halkın onayına sunulacaktır. Anayasa taslağının hazırlanma süreci, Ocak 2026'da Anayasa Komisyonu'nun bir toplantısının ardından tamamlanmıştır; bu komisyon, 2022'deki değişikliklerin yeni reformları tam olarak karşılamadığı tespiti üzerine daha kapsamlı bir revizyon ihtiyacı doğmasıyla kurulmuştu. Komisyon, 2022'de Anayasa'nın 33 maddesinin yenilendiği önceki düzenlemelere kıyasla, mevcut değişikliklerin daha geniş kapsamlı olduğunu ortaya koymuştur. Önceki reform girişimleri, 16 Mart 2022'de %77'den fazla evet oyu alan bir referandumla devlet başkanının yetkilerini sınırlamayı hedeflemişti, ancak bu yeni adım daha derin bir yapısal değişim vaat etmektedir.

Taslak Anayasa, yönetim yapısındaki değişikliklerin yanı sıra dil kullanımına ilişkin stilistik düzenlemeleri de içermektedir. Kazakistan Anayasa Mahkemesi Başkan Yardımcısı Bakhyt Nurmukhambetov, devlet organlarında ve yerel yönetim birimlerinde Rusça kullanımını belirten "naravne" (eşit düzeyde) kelimesinin, "naryadu" (yan yana/birlikte) kelimesiyle değiştirildiğini duyurdu. Uzmanlar, bu dilsel değişikliğin, Rusça'nın Kazakça ile "naryadu" kullanımını güvence altına almayı ve onu devlet dili olan Kazakça ile eşitlememeyi amaçladığını değerlendirmektedir. Kazakistan'da Kazakça, ülkenin devlet dili olma statüsünü korumaktadır. Bu tür sosyo-politik konuların anayasal reform sürecine dahil edilmesi, yeni siyasi modelin sadece idari değil, aynı zamanda ulusal kimlik ve dil politikaları açısından da dengeleyici bir rol üstlenme çabasını göstermektedir.

Bu anayasal dönüşüm, Kazakistan'ın merkeziyetçi yapısından, parlamentonun ve sivil toplumun daha güçlü olduğu, kurumsal düzeyde iktidar geçişlerinin güvence altına alındığı bir modele geçiş sinyali vermektedir. Cumhurbaşkanı Tokayev'in, 20 Ocak 2026'da Kızılorda'daki Ulusal Kurultay'ın 5. Toplantısı'nda yaptığı açıklamalar, bu reformların yedi siyasi parti, onlarca STK ve binlerce vatandaşın önerisiyle şekillendiğini göstermektedir. Bu geniş katılımlı süreç, yeni siyasi mimarinin tamamlayıcı unsurlarından biri olarak tek meclisli parlamentoyu da içermektedir.