Japonya, Deniz Tabanındaki Nadir Toprak Elementlerini Çıkarma Konusunda Dünya İlk Kesintisiz Testine Başladı

Japonya, 12 Ocak 2026 tarihinde, yaklaşık 6 kilometre derinlikten nadir toprak elementleri (NTE) açısından zengin deniz tabanı tortularını çıkarmaya yönelik dünyanın ilk sürekli testini resmen başlattı. Japonya Deniz ve Dünya Bilimleri ve Teknolojisi Ajansı'nın (JAMSTEC) amiral gemisi olan araştırma gemisi Chikyu, Shizuoka'daki Shimizu Limanı'ndan ayrılarak görevine başladı. Bu ileri teknoloji gemi, yükseltici boru (riser) ile sondaj teknolojisiyle donatılmış olup, Tokyo'nun yaklaşık 1.900 kilometre güneydoğusunda yer alan Minamitorishima Adası bölgesine doğru yol alıyor.

Bu kritik görev, Kabine Ofisi'nin İnovasyon Platformu tarafından denetlenen ulusal bir projenin parçasıdır. Projenin temel amacı, kritik mineraller için yurt içi bir kaynak oluşturarak stratejik tedarikçilere, özellikle de Çin'e olan bağımlılığı azaltmaktır. Pekin'in yakın zamanda aldığı çift kullanımlı malların ihracatını kısıtlama yönündeki adımları da içeren jeopolitik gerilimler, Tokyo'nun endişelerini artırmış durumda. Bu durum, 2010 yılında yaşanan diplomatik anlaşmazlığın Japonya'ya NTE tedarikinin kısıtlanmasına yol açtığı ve ülkeyi uzun vadeli bir çeşitlendirme stratejisi izlemeye ittiği dönemi anımsatmaktadır.

2010 sonrası atılan adımların bir sonucu olarak, Japonya'nın Çin'den yaptığı NTE ithalatına olan bağımlılığı %90'ın üzerindeyken yaklaşık %60 seviyesine gerilemiştir. Minamitorishima bölgesindeki yatakların potansiyeli oldukça büyük görülüyor; burada bulunan disprozyum ve itriyum içeren çamur rezervlerinin, küresel ihtiyacı yüzyıllar boyunca karşılayabileceği tahmin ediliyor. Projenin teknik zorluğu, 6 kilometrelik derinlikten çamurun kesintisiz olarak yüzeye çıkarılmasında yatmaktadır. Başarılı olması halinde, projenin hedefi, Ocak 2027'ye kadar günde 350 metrik ton çamur çıkarma konusunda deneme operasyonlarına başlamaktır.

Çamurun ilk işlenmesi, suyun ayrılması ve hacmin %80 oranında azaltılması için santrifüjleme yoluyla doğrudan Minamitorishima Adası'nda gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Ardından elde edilen konsantre malzeme, Japonya'nın ana adalarına gönderilecektir. Araştırmacılar, Minamitori çevresindeki deniz tortularının, karasal yatakların aksine toryum ve uranyum gibi önemli radyoaktif safsızlıklar içermediğini belirtiyorlar. Bu durum, çıkarma ve işleme süreçlerini basitleştirerek maliyetleri düşürebilir.

Japonya'nın bu girişimiyle eş zamanlı olarak, 12 Ocak 2026 tarihinde G7 ülkelerinin maliye bakanları Washington'da toplanarak kritik minerallerde Çin tedarikine olan kolektif bağımlılığı azaltma stratejilerini ele aldı. Bu toplantıda, alternatif projelerin ekonomik sürdürülebilirliğini güvence altına almak amacıyla Çin dışı tedarikler için koordineli asgari fiyatların belirlenmesi konusu masaya yatırıldı. Dünyada yükseltici boru ile sondaj yapabilme yeteneğine sahip ilk bilimsel gemi olan Chikyu'nun bu deneyindeki başarı, NTE tedarik zincirlerinin küresel çapta yeniden şekillenmesinde kilit bir rol oynayabilir.