Homo Sapiens’in En Eski Kaya Sanatı: Endonezya’daki El İzi 67.800 Yıl Öncesine Tarihlendi

Avustralya'daki Griffith Üniversitesi ve Endonezya Ulusal Araştırma ve İnovasyon Ajansı'ndan (BRIN) uzmanların yer aldığı uluslararası bir bilim heyeti, insan bilişsel yeteneklerinin gelişim tarihini kökten değiştiren bir keşfe imza attı. Sulawesi eyaletine bağlı Muna Adası'ndaki Liang Metanduno kireçtaşı mağarasında, en az 67.800 yıl öncesine dayanan bir el izi tespit edildi. Bu bulgu, modern insanlar (Homo sapiens) tarafından yapılmış bilinen en eski kaya sanatı örneği olarak resmen tescillendi ve insanlık tarihinin sanatla olan bağını çok daha eskilere taşıdı.

Araştırmacılar, pigmentin üzerinde zamanla oluşan kalsit birikintilerini incelemek için uranyum serisi tarihlendirme yöntemini kullandılar. Griffith Üniversitesi'nden Profesör Maxime Aubert ve Profesör Adam Brumm, bu hassas metodolojinin sanat eserinin minimum yaşını kesin olarak belirlediğini vurguladı. Negatif görüntü tekniğiyle oluşturulan bu el izi, muhtemelen duvara dayanan elin üzerine aşı boyası üflenerek yapılmıştı. Eserin en dikkat çekici özelliği ise parmakların kasıtlı olarak daraltılmış ve pençeyi andıran sivri bir formda tasvir edilmiş olmasıdır; bu stilistik detay, Sulawesi'deki diğer duvar resimlerinde de görülmekte ve o dönemdeki insanların karmaşık bir sembolik düşünce yapısına sahip olduğunu göstermektedir.

En az 67.800 yıllık bu el izi, daha önce Homo sapiens'e ait en eski sanat eseri kabul edilen 51.200 yıllık üç insan figürü ve yaban domuzu tasvirini geride bırakarak yeni bir rekor kırdı. Ayrıca bu Endonezya şaheseri, İspanya'da bulunan Neandertal el izlerinden 1.100 yıldan fazla bir süre daha eskidir. Muna Adası'ndaki bu keşif, türümüzün yaklaşık 68 bin yıl önce gelişmiş bir sanatsal düşünceye ve sembolizme sahip olduğunu kanıtlayarak, ilkel sanatın doğuşuna dair bilimsel sınırları çok daha geriye çekmektedir.

Bilim insanlarına göre bu duvar resimlerini yapan topluluklar, muhtemelen yerli Avustralyalıların atalarıydı; bu da keşfi erken insan göç yollarını anlamak açısından kritik bir noktaya taşıyor. O dönemde Sunda Adaları'nda Homo sapiens'in varlığı, o zamanlar Sahul süper kıtasının bir parçası olan Avustralya'nın yerleşiminin, adalar arası geçişleri içeren kuzey rotası üzerinden gerçekleştiği teorisini güçlendiriyor. Profesör Brumm, bu bulgunun insanların Avustralya ve Yeni Gine'ye en az 65.000 yıl önce ulaştığına dair bilimsel argümanı çok daha sağlam bir zemine oturttuğunu belirtiyor.

Liang Metanduno mağarasının binlerce yıl boyunca kaya resimleri için kullanıldığı, en yeni eserlerin bile en az 35.000 yıl öncesine dayanmasından anlaşılmaktadır; bu durum bölgede çok köklü bir kültürel geleneğin varlığını kanıtlamaktadır. Endonezyalı meslektaşlar ve Southern Cross Üniversitesi'nden Renaud Joannes-Boyau'nun da dahil olduğu araştırma ekibi, bölgedeki arkeolojik çalışmalarını titizlikle sürdürüyor. Aynı grup daha önce Leang Tedongnge mağarasında 45.500 yıllık bir sakallı domuz resmini ve Leang Bulu’ Sipong 4 mağarasında 44.000 yıllık yarı insan yarı hayvan (teriantrop) sahnelerini gün yüzüne çıkarmıştı. Profesör Aubert, bölgede henüz incelenmemiş yüzlerce kaya sanatı örneği bulunduğu için bilim dünyasının şu an sadece "yüzeyi kazıdığına" ve daha pek çok sürprizin yolda olduğuna inanıyor.