Homo erectus w Azji Wschodniej znacznie wcześniej: przełomowe odkrycie przesuwa datowanie o 600 tysięcy lat

Najnowsze dane paleoantropologiczne, które ujrzały światło dzienne 18 lutego 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma Science Advances, rzucają zupełnie nowe światło na historię wczesnych homininów w Azji Wschodniej. Badania skupione na szczątkach kopalnych Homo erectus, odnalezionych w chińskim Yunxian, pozwoliły ustalić ich wiek na około 1,7 miliona lat. To sensacyjne odkrycie przesuwa dotychczasową granicę chronologiczną o blisko 600 000 lat, biorąc pod uwagę, że wcześniejsze analizy najstarszych skamieniałości z tego regionu wskazywały na wiek około 1,1 miliona lat.

Tak znacząca korekta datowania wzmacnia hipotezę o niezwykle szybkiej ekspansji Homo erectus z Afryki na tereny Eurazji. Profesor Christopher J. Bae z Wydziału Antropologii Uniwersytetu Hawajskiego w Manoa, będący jednym z głównych autorów publikacji, podkreślił, że uzyskane wyniki pozwalają na stworzenie wyjątkowo wiarygodnej rekonstrukcji chronologicznej pojawienia się tych przodków człowieka w Azji Wschodniej. Kluczowym elementem sukcesu zespołu badawczego było zastosowanie innowacyjnej metody datowania opartej na nuklidach kosmogenicznych. Technika ta polegała na precyzyjnym pomiarze stosunku izotopów glinu-26 (Al-26) oraz berylu-10 (Be-10) w minerałach kwarcu, które wydobyto z warstw osadowych towarzyszących odnalezionym szczątkom.

Zastosowana metoda datowania nuklidami kosmogenicznymi pozwala naukowcom na dokładne określenie czasu, jaki upłynął od momentu pogrzebania materiału i jego odizolowania od wpływu promieniowania kosmicznego. Główny autor opracowania, Hua Tu, związany z Instytutem Nauk o Morzu Uniwersytetu Shantou oraz Kolegium Nauk Geograficznych Nankińskiego Uniwersytetu Pedagogicznego, wyjaśnił mechanizm tego procesu. Izotopy te powstają pod wpływem promieni kosmicznych, a ich późniejszy rozpad promieniotwórczy po znalezieniu się pod ziemią umożliwia precyzyjne obliczenie wieku znaleziska. Podejście to ma fundamentalne znaczenie w przypadku obiektów, których wiek znacznie przekracza możliwości analizy radiowęglowej, ograniczonej zazwyczaj do około 50 000 lat.

Zrewidowana chronologia stawia znaleziska z Yunxian w jednym rzędzie z najstarszymi znanymi szczątkami Homo erectus w Azji, takimi jak te odkryte w gruzińskim Dmanisi, których wiek szacuje się na 1,78–1,85 miliona lat. Zdaniem badaczy, to zestawienie potwierdza tezę o błyskawicznym przemieszczaniu się tego gatunku przez kontynent azjatycki. Profesor Bae zaznaczył, że wyniki te stanowią wyzwanie dla dotychczasowych teorii dotyczących czasu opuszczenia Afryki przez homininy oraz ich późniejszego zasiedlania Azji. Cały projekt badawczy, wspierany finansowo przez Chińską Narodową Fundację Nauk Przyrodniczych oraz Narodową Fundację Nauki USA, dobitnie pokazuje, jak wielkie znaczenie dla współczesnej archeologii mają udoskonalenia metodologiczne.

W efekcie znaleziska z Yunxian, datowane obecnie na co najmniej 1,7 miliona lat, stają się kluczowym elementem w skomplikowanej mozaice wczesnej ewolucji człowieka. Wskazują one na znacznie wcześniejszą i prawdopodobnie bardziej skuteczną ekspansję naszych przodków poza kontynent afrykański, niż dotychczas sądzono. Choć naukowcy przyznają, że ogólna zagadka dotycząca dokładnego początku i końca obecności Homo erectus w tym regionie wciąż nie została w pełni rozwiązana, nowe dane otwierają fascynujące kierunki dla przyszłych poszukiwań paleoantropologicznych.

Odkrycie to nie tylko zmienia podręczniki historii, ale również zmusza do ponownego przemyślenia tras migracyjnych wczesnych ludzi. Integracja nowoczesnych technologii fizycznych z klasycznymi wykopaliskami pozwala na coraz dokładniejsze odtwarzanie losów naszych przodków sprzed milionów lat. Dzięki pracy międzynarodowego zespołu, obraz kolonizacji świata przez Homo erectus staje się coraz bardziej kompletny, choć wciąż pełen intrygujących pytań, na które odpowiedzi mogą przynieść kolejne lata badań w terenie.