Kosova'da Kurumsal Kilitlenmeyi Aşma Girişimi: 2025 Yılı İkinci Parlamento Seçimleri ve AB Fonları Üzerindeki Etkisi

Kosova, 28 Aralık 2025 Pazar günü, bu yıl içinde ikinci kez sandık başına giderek benzeri görülmemiş bir kurumsal tıkanıklığı çözme çabası içine girdi. Bu seçimler, Şubat 2025'teki genel seçimlerin ardından altı ay süren siyasi bir çıkmazın sonucu olarak gerçekleşti; bu süreç ülkenin temel yönetim mekanizmalarını işlevsiz hale getirdi. Seçimlerde, 120 sandalyeli parlamentoya girmek için 24 siyasi oluşumun adayı yarıştı; oy verme işlemi yerel saatle 07:00'de başlayıp 19:00'da sona erdi. Bu siyasi eylemsizlik dönemi, ülkenin Avrupa entegrasyonu ve ekonomik istikrarı açısından kritik sonuçlar doğurdu.

Şubat 2025 seçimlerinde, Albin Kurti liderliğindeki Vetëvendosje (LVV) yaklaşık %42 oy oranıyla en büyük parti olmasına rağmen, hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik mutlak çoğunluğu sağlayamadı. Bu durum, Meclis Başkanının seçilmesini altı ayı aşkın bir süreye, 50'den fazla oylama turuna ve Anayasa Mahkemesi'nin müdahalesine erteledi. Nihayetinde, Ağustos sonlarında LVV'den Dimalj Baša, merkez sağ bloktan gelen destekle Meclis Başkanı seçilebildi. Ancak bu gelişmeyi takip eden hükümet kurma çabaları da başarısızlıkla sonuçlandı ve Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani'yi 20 Kasım 2025'te Meclisi feshetmeye ve bu yeni seçim tarihini belirlemeye zorladı. Alman medyasının da belirttiği gibi, bu siyasi süreç, Kosova'nın acil sosyal, ekonomik ve anayasal reformlara ihtiyaç duyduğu bir dönemde "kayıp bir yıl" olarak değerlendirildi.

Siyasi kilitlenmenin somut maliyeti önemli düzeyde gerçekleşti; bu ikinci ulusal seçim süreci devlet bütçesine yaklaşık 30 milyon Euro yük getirdi. Daha büyük bir etki olarak, bu kurumsal boşluk, Kosova'nın Avrupa Birliği ve Dünya Bankası ile yaptığı yaklaşık 1 milyar Euro değerindeki kredi anlaşmalarının onaylanmasını engelledi. Bu fonların kullanımı hayati önem taşımaktadır; özellikle Dünya Bankası'nın bazı desteklerinin Şubat 2026'ya kadar sona erme riski bulunuyor. Ayrıca, ülkenin Avrupa Birliği'nin Batı Balkanlar Büyüme Planı kapsamındaki 880 milyon Euro'dan fazla fonu kullanma yeteneği tehlikeye girdi; bu fonlar, reformların zamanında onaylanmaması durumunda kaybedilebilir.

Vatandaşlar arasında derin bir bıkkınlık ve karamsarlık gözlemleniyor. 28 yaşındaki öğrenci Liridon Spahiu'nun "Bu böyle devam edemez" şeklindeki ifadesi, halkın genel ruh halini yansıtırken, emekli Nuhi Asllani karamsarlığını koruyor. Siyasi bilimci Donika Emini, bu durumun, "ülkenin ve vatandaşların çıkarlarının siyasi elitler için ikincil kaldığını" gösterdiğini belirtti. Öte yandan, Kurti ekonomik istikrar vaadiyle kampanya yürütürken, muhalefet partileri PDK ve LDK, onun Batılı müttefiklerle olan ilişkileri yönetme biçimini ve kuzeydeki durumu eleştirerek, fiyat artışları ve elektrik maliyetlerindeki yükseliş karşısında hükümeti başarısızlıkla suçladı.

Bu seçimler aynı zamanda Kosova'nın Avrupa Birliği'nin Sırp azınlık konusundaki taleplerine ne ölçüde bağlı kalacağını da sınayacak. AB, 2013 tarihli Brüksel Anlaşması'nın uygulanmasını, özellikle de Sırp Belediyeler Birliği'nin (ASM) kurulmasını, Kosova'nın AB'ye entegrasyonu için kritik bir koşul olarak görüyor. Kurti yönetimi, Sırp çoğunluklu bölgelerde Arnavut kontrolünü güçlendiren bir "egemenlik politikası" izleyerek ilişkileri gerdi ve bu durum AB'nin kısmen kaldırdığı yaptırımlara yol açmıştı. Ayrıca, Cumhurbaşkanı Osmani'nin görev süresi Nisan 2026'da sona erecek olması, yeni parlamentonun üzerindeki baskıyı artırıyor. Esnaf Nazmi Gaši'nin "Sonuçlar en önemli şey değil, önemli olan bir anlaşmaya varılması gerektiği konusunda farkındalık yaratılmasıdır" şeklindeki yaklaşımı, ülkenin temel sorununun sadece oy çoğunluğu değil, siyasi uzlaşma ihtiyacı olduğunu vurgulamaktadır.