Kosowo Wybiera Ponownie w Obliczu Kryzysu Instytucjonalnego i Zagrożenia Finansowania UE

W niedzielę, 28 grudnia 2025 roku, obywatele Kosowa ponownie udali się do urn, aby rozstrzygnąć trwający od lutego impas instytucjonalny. Wybory, drugie w tym roku, miały na celu wyłonienie rządu zdolnego do odblokowania prac legislacyjnych, które przez ponad sześć miesięcy pozostawały w zawieszeniu. Lokale wyborcze, otwarte od 07:00 do 19:00 czasu lokalnego, gościły wyborców ubiegających się o 120 miejsc w parlamencie, w rywalizacji 24 podmiotów politycznych o głosy około 2 milionów uprawnionych obywateli.

Paraliż legislacyjny miał bezpośrednie konsekwencje dla stabilności finansowej kraju. Brak możliwości przyjęcia budżetu na rok 2026 oraz ratyfikacji kluczowych umów międzynarodowych postawił Kosowo w obliczu ryzyka utraty około 820 milionów euro z funduszy Unii Europejskiej, w tym środków z Planu Wzrostu UE dla Bałkanów Zachodnich, których bezzwrotna część mogła przepadnąć w grudniu 2025 roku. Dodatkowo, pilnej ratyfikacji wymagały umowy pożyczkowe z Unią Europejską i Bankiem Światowym na łączną kwotę około 1 miliarda euro, z częścią wsparcia Banku Światowego potencjalnie wygasającą 13 lutego 2026 roku. Koszt powtórzonego głosowania oszacowano na około 30 milionów euro.

Geneza obecnego kryzysu sięga wyborów z 9 lutego 2025 roku, kiedy to partia Vetëvendosje (LVV) pod przywództwem ówczesnego premiera Albina Kurtiego, mimo zdobycia około 42% poparcia, nie uzyskała wymaganej większości 61 głosów do sformowania rządu. Po nieudanych próbach utworzenia rządu przez Kurtiego, a następnie przez Glauka Konjufcę, prezydent Vjosa Osmani rozwiązała Zgromadzenie 20 listopada 2025 roku, wyznaczając niedzielne wybory. W lutym blok centroprawicowy, złożony z PDK, LDK i AAK, uzyskał łącznie około 46% głosów, co uwidacznia głęboką polaryzację sceny politycznej.

W kampanii wyborczej kandydaci, w tym Bedri Hamza z PDK, Lumir Abdixhiku z LDK i Ramush Haradinaj z AAK, kontynuowali spór z Kurtim, zarzucając mu niepowodzenia w relacjach z zachodnimi sojusznikami oraz w kwestii północy kraju. Kurti obarczał winą partie opozycyjne za impas, jednocześnie obiecując roczne inwestycje kapitałowe w wysokości 1 miliarda euro. Kluczowe dla uzyskania większości pozostają 20 miejsc zarezerwowanych dla mniejszości narodowych, z dominującą po wyborach lokalnych z października 2025 roku Serbską Listą. Nastroje społeczne odzwierciedlają zniechęcenie, co ilustrują głosy studenta Liridona Spahiu i emeryta Nuhi Asllaniego, wskazujące na trwającą blokadę polityczną.

Kontekst historyczny, naznaczony ogłoszeniem niepodległości w 2008 roku i nierozwiązanym konfliktem z Serbią, pozostaje centralny, zwłaszcza w kontekście nacisku UE na realizację porozumienia brukselskiego dotyczącego statusu mniejszości serbskiej. Polityka Kurtiego wobec północy doprowadziła wcześniej do sankcji unijnych, których częściowe zniesienie nastąpiło później. Wybory te stanowią próbę odblokowania mechanizmów państwowych przed upływem krytycznych terminów finansowych na początku 2026 roku, przy jednoczesnym widocznym spadku zaufania obywateli do klasy politycznej.