Solar Orbiter Misyonu, Ocak 2026'daki Güneş Aktivitesi Zirvesinde Kritik Veri Topladı

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve NASA'nın ortak projesi olan Solar Orbiter misyonu, Ocak 2026'da Güneş'in artan aktivitesi sırasında hayati önem taşıyan gözlemler ve veri toplama faaliyetlerini sürdürdü. Bu bilimsel çabanın temel hedefi, Güneş'in Güneş Sistemi'ni çevreleyen manyetik baloncuk olan heliosferi nasıl oluşturduğunu ve yönettiğini detaylıca anlamaktır. Şubat 2020'de fırlatılan Solar Orbiter, Güneş fiziği ve heliosfer araştırmaları için kritik olan, yüksek enlemlerden yakın plan gözlemler sunma yeteneğine sahiptir. Misyon, Güneş'e Merkür'ün yörüngesinden daha yakın bir mesafeye yaklaşarak, yıldızımızın kutup bölgelerinin ilk yakın plan görüntülerini sağlamaktadır.

Ocak 2026'nın başlarında Güneş aktivitesinin zirveye ulaşmasının ardından toplanan veriler özel bir önem kazandı. Bu dönemde, 18 Ocak 2026'da bir X sınıfı güneş patlaması meydana geldi ve bunu takip eden 19 Ocak 2026'da Dünya'ya ulaşan güçlü bir Koronal Kütle Atımı (CME) gerçekleşti. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi'ne bağlı Uzay Hava Tahmin Merkezi (SWPC), bu olayı GOES ölçeğinde S4 (Şiddetli) olarak sınıflandırdı ve bu durum ciddi bir jeomanyetik fırtınaya yol açtı. Bu şiddetli fırtına, 2003'ten bu yana kaydedilen en güçlü güneş radyasyonu fırtınalarından biri olarak kayıtlara geçti ve küresel altyapılar üzerindeki riskleri yeniden gündeme getirdi.

Solar Orbiter'ın benzersiz yörüngesi, onu Güneş'e Dünya'nın mesafesinin dörtte biri kadar yaklaştırarak, korona bölgesini yüksek çözünürlükte görüntülemesine ve Dünya'dan gizlenen bölgeleri gözlemlemesine olanak tanır. Bu yetenek, aktif bölgelerin sürekli takibi için elzemdir. Örneğin, Solar Orbiter ve NASA'nın Güneş Dinamikleri Gözlemevi (SDO) verileri birleştirilerek, NOAA 13664 aktif bölgesinin Nisan ile Temmuz 2024 tarihleri arasında 94 gün boyunca kesintisiz izlenmesi başarıldı. Bu gözlem serisi, tek bir aktif bölge için şimdiye kadarki en uzun kesintisiz kayıt olma özelliğini taşımaktadır ve bu, Güneş fiziğinde manyetik alanın gelişimini ve Güneş fırtınalarını tetikleme mekanizmalarını anlamak için zorunludur.

X1.9 sınıfı olarak derecelendirilen 18 Ocak patlaması, Dünya'ya yaklaşık 25 saat gibi olağanüstü bir hızla ulaşan tam halkalı bir CME oluşturdu; bu süre normalde iki ila dört gün arasında değişmektedir. Bu tür olaylar, radyo iletişimi ve GPS sistemleri üzerinde ani kesintilere yol açma potansiyeli taşımaktadır. İlerleyen dönemlere bakıldığında, Solar Orbiter'ın Şubat 2026'da yeni bir dizi Uzaktan Algılama Penceresi'ne başlaması planlanmaktadır ve bu yıl maksimum 17° enleme ulaşması beklenmektedir. Ayrıca, heliosfer üzerindeki manyetik alanın etkisine dair ilerlemeleri tartışmak üzere 16-19 Mart 2026 tarihleri arasında Berlin'de ortak bir bilimsel çalıştay düzenlenecektir. Bu işbirlikleri, ESA, NASA, IRIS, ISRO ve NOAA gibi kurumların aktif bölge takibindeki koordinasyonunu göstermektedir.

Solar Orbiter, Güneş'e 42 milyon kilometre mesafeye kadar yaklaşarak, 500 santigrat dereceye varan ısıya ve -180 dereceye varan soğuğa dayanıklı özel ısı kalkanlarıyla donatılmıştır. Bu teknolojik dayanıklılık, misyonun Güneş'in en zorlu bölgelerinden veri toplamaya devam etmesini sağlamaktadır.