2025 Uzay Uçuşlarında Starship Testleri, Özel Ay İnişi ve Küresel Roketçilik Başarıları

2025 yılı, küresel uzay yolculuğu girişimlerinde kayda değer ilerlemelerin yaşandığı bir dönem olarak kayıtlara geçti. Bu yılın ana teması, yeniden kullanılabilir roket teknolojilerinin artan olgunluğu ve özel sektörün derin uzay keşiflerine katılımının hızlanması oldu. Önemli gelişmeler arasında fırlatma rekorlarının kırılması, mürettebatlı yörünge uçuşları, Ay inişleri ve yeni derin uzay görevlerinin başlatılması yer aldı. Bu gelişmeler, uzay erişiminin ticarileşmesinde ve teknolojik olgunlaşmada kritik bir sıçramayı işaret etmektedir.

SpaceX, 2025'te altıncı ardışık yıllık fırlatma rekorunu kırmaya odaklanarak yıl sonunda 172 yörünge fırlatması hedefledi. Aralık ortası itibarıyla kaydedilen 170 yörünge fırlatmasının 165'i, 9.000'i aşan Starlink uydu takımyıldızının genişletilmesi için Falcon 9 kullanılarak gerçekleştirildi. Bu dönemde, SpaceX'in en büyük aracı olan Starship'in onuncu entegre test uçuşu 26 Ağustos 2025'te Starbase, Teksas'tan başarıyla gerçekleşti. Bu uçuşta, Super Heavy güçlendiricisi Körfez'e planlı bir şekilde indi ve Starship'in üst aşaması, yeniden ateşleme kabiliyeti ile uzay uçuşunu tamamlayarak önemli bir kilometre taşı oldu. Bu başarı, ağır yük yeniden kullanılabilirliği hedeflerine doğru atılmış büyük bir adım olarak değerlendirildi.

İnsanlı uzay uçuşu alanında, özel sektörün rolü belirginleşti. SpaceX, 31 Mart 2025'te, 90 derecelik eğimli kutupsal yörüngeye ulaşan ilk mürettebatlı uçuş olan özel Fram2 misyonunu başarıyla fırlattı. Bu görevde Komutan Chun Wang ve Araç Komutanı Jannicke Mikkelsen yer aldı. NASA astronotu Suni Williams, 30 Ocak 2025'te Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) dışında gerçekleştirdiği bir EVA (uzay yürüyüşü) ile kadınlar için 62 saat 6 dakikalık yeni bir dayanıklılık rekoru kırdı. Williams ve Butch Wilmore, Boeing Starliner'daki teknik aksaklıklar nedeniyle uzatılmış ISS görevlerinin ardından Mart 2025'te bir Crew Dragon ile Dünya'ya döndü.

Ay ve derin uzay keşiflerinde, özel şirketler önemli başarılar elde etti. Firefly Aerospace'in robotik Blue Ghost iniş aracı, NASA'nın CLPS (Ticari Ay Yük Hizmetleri) programı kapsamında 2 Mart 2025'te Ay yüzeyine tam başarılı bir yumuşak iniş gerçekleştirdi. Firefly, bu görevle Ay'a tam başarılı yumuşak iniş yapan ilk ticari şirket unvanını kazandı ve bu iniş Mare Crisium bölgesinde gerçekleşti. Bu başarı, bir önceki ay denemesinde yan yatış yapan Intuitive Machines'in IM-2 görevi Athena'nın aksine, tüm görev aşamalarının başarıyla tamamlandığını gösterdi. Ayrıca, Hindistan, 15/16 Ocak 2025'te gerçekleştirdiği SpaDeX (Space Docking Experiment) ile iki uyduyu başarıyla kenetleyerek kenetlenme teknolojisine hakim olan dördüncü ulus oldu.

Yeni nesil roketlerin sahneye çıkışı da 2025'in önemli olaylarındandı. Jeff Bezos'un şirketi Blue Origin'in New Glenn roketi, 16 Ocak 2025'te Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri Üssü'nden ilk uçuşunu gerçekleştirdi ve NASA'nın Mars'a gönderdiği ESCAPADE sondalarını yörüngeye yerleştirdi. Bu ilk uçuşta güçlendirici inişi başarısız olsa da, 13 Kasım 2025'teki ikinci uçuşunda New Glenn güçlendiricisi, okyanus üzerine başarılı bir dikey iniş gerçekleştirerek yeniden kullanılabilirlik özelliğini kanıtladı. Bu görev, Mars atmosfer kaybını inceleyecek iki uyduyu düşük maliyetle gönderme başarısını da beraberinde getirdi. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ise 23 Mayıs 2025'te Proba-3 misyonu ile hassas formasyon uçuşu sayesinde yapay bir güneş tutulması oluşturma başarısını kaydetti. Çin'in 28 Mayıs 2025'te quasi-ay Kamo’oalewa'yı (2016 HO3) hedefleyen Tianwen 2 görevini fırlatmasıyla küresel uzay rekabeti devam etti. Bu çok kutuplu ilerleme, hükümet kurumları ile özel firmalar arasındaki rekabetin, fırlatma maliyetlerini düşürme ve yörünge altyapısını genişletme çabalarını hızlandırdığını göstermektedir. 2024'te belirlenen 138 fırlatma rekorunun geride bırakılması, 2025'in operasyonel güvenilirliğe odaklanılan belirleyici bir yıl olduğunu kanıtlamaktadır.