UE poszukuje politycznego kompromisu w sporze z Węgrami o rurociąg „Przyjaźń” i pomoc dla Ukrainy

Władze Unii Europejskiej nie ustają w wysiłkach, aby poprzez dialog skłonić premiera Węgier, Viktora Orbána, do wycofania weta wobec pakietu finansowego dla Ukrainy, którego wartość opiewa na blisko 90 miliardów euro. W Brukseli narasta obawa, że uruchomienie bezpośrednich procedur prawnych przeciwko Budapesztowi mogłoby paradoksalnie wzmocnić pozycję węgierskiego lidera na arenie wewnętrznej. Jest to szczególnie istotne w kontekście zbliżających się wyborów powszechnych na Węgrzech, które zostały zaplanowane na 12 kwietnia 2026 roku.

Napięcie w relacjach dyplomatycznych gwałtownie wzrosło po postawieniu przez Viktora Orbána twardego ultimatum. Węgierski premier zadeklarował, że jego kraj nie wyrazi zgody na unijny kredyt dla Kijowa, dopóki praca rurociągu „Przyjaźń” nie zostanie w pełni przywrócona. Transport rosyjskiego surowca tą magistralą został wstrzymany przez stronę ukraińską po tym, jak dron uszkodził kluczową stację pomp „Kalejczino” w Tatarstanie. Przerwa w dostawach rozpoczęła się 27 stycznia, co stało się dla Węgier i Słowacji podstawą do zablokowania wsparcia finansowego oraz oskarżenia Kijowa o wykorzystywanie sytuacji jako narzędzia nacisku politycznego.

Minister spraw zagranicznych i handlu Węgier, Péter Szijjártó, stwierdził wcześniej, że Ukraina narusza zapisy umowy stowarzyszeniowej UE-Ukraina poprzez blokowanie tranzytu surowców. W odpowiedzi na te działania, Węgry oraz Słowacja zdecydowały się na wstrzymanie eksportu oleju napędowego na terytorium Ukrainy. Postawa Budapesztu spotkała się z krytyką ze strony liderów unijnych, w tym przewodniczącego Rady Europejskiej António Costy, szczególnie w kontekście czwartej rocznicy rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Komisja Europejska podkreśla jednak, że bezpieczeństwo energetyczne Wspólnoty pozostaje stabilne dzięki dywersyfikacji, wyrażając nadzieję, że Węgry nie będą łączyć sporów politycznych z realizacją wspólnych decyzji.

Źródła dyplomatyczne wskazują, że potencjalne porozumienie polityczne może obejmować konkretne zobowiązania dotyczące wsparcia w przywróceniu stabilnych dostaw ropy do rafinerii na Węgrzech i Słowacji. Premier Viktor Orbán, dążąc do umocnienia swojej pozycji politycznej przed wyborami wyznaczonymi na 12 kwietnia, wykorzystuje obecny kryzys jako skuteczne narzędzie nacisku. Szef węgierskiego rządu wydał również polecenie wzmocnienia ochrony krytycznej infrastruktury energetycznej i wprowadził zakaz lotów dronów w komitacie Szabolcs-Szatmár-Bereg, argumentując to koniecznością zapobiegania dalszym aktom dywersji.

Atak bezzałogowców na stację pomp „Kalejczino” w rejonie almietjewskim w Tatarstanie, który miał miejsce 23 lutego, doprowadził do znaczącego ograniczenia odbioru surowej ropy przez rosyjski koncern Transnieft – o około 250 tysięcy baryłek dziennie. Obiekt ten, zlokalizowany ponad 1200 kilometrów od granicy z Ukrainą, jest kluczowym węzłem dla transportu ropy z zachodniej Syberii i formowania mieszanki eksportowej Urals. W wyniku uderzenia doszło do pożaru dwóch zbiorników, co według dostępnych danych pogłębia ogólne problemy Rosji z eksportem surowców w obliczu coraz surowszych sankcji zachodnich.

Węgry wystąpiły do Unii Europejskiej z wnioskiem o zorganizowanie międzynarodowej misji z udziałem węgierskich i słowackich ekspertów w celu przeprowadzenia faktycznej weryfikacji stanu technicznego rurociągu. Jednocześnie moce chorwackiego operatora JANAF są rozważane jako najbardziej realistyczna alternatywa dla zabezpieczenia potrzeb energetycznych Węgier i Słowacji, choć Bruksela zaapelowała do Ukrainy o przyspieszenie prac naprawczych na rurociągu „Przyjaźń”. Kontekst polityczny wyborów z 12 kwietnia 2026 roku, w których Orbán zmierzy się z rosnącym w siłę Peterem Magyarem, sprawia, że sytuacja jest niezwykle delikatna, a krytyka działań UE i Kijowa stała się trwałym elementem przedwyborczej narracji Budapesztu.