NASA i Departament Energii USA zacieśniają współpracę w zakresie księżycowej energetyki jądrowej w obliczu zmian w harmonogramie misji Artemis

Amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA) oraz Departament Energii Stanów Zjednoczonych (DOE) sformalizowały swoje partnerstwo w dziedzinie rozwoju systemów rozszczepienia jądrowego przeznaczonych do użytku na powierzchni Księżyca, a w dalszej perspektywie także Marsa. Poprzez podpisanie stosownego memorandum o porozumieniu, obie instytucje wyznaczyły strategiczny kierunek mający na celu zapewnienie trwałej obecności człowieka na Srebrnym Globie. Kluczowym elementem tej inicjatywy jest planowane rozmieszczenie reaktora jądrowego do 2030 roku. Energia nuklearna jest obecnie postrzegana jako jedyne niezawodne źródło nieprzerwanego zasilania, co staje się kwestią krytyczną dla funkcjonowania baz i aparatury badawczej podczas trwającej dwa tygodnie nocy księżycowej, kiedy to tradycyjne panele słoneczne tracą swoją efektywność.

Nowe porozumienie zakłada wdrożenie systemu o mocy około 100 kilowatów, co stanowi znacznie bardziej ambitne założenie w porównaniu do pierwotnie rozważanych 40 kilowatów. Sean Duffy, pełniący obowiązki szefa NASA, podkreślił strategiczne znaczenie tego projektu, wskazując, że kraj, który jako pierwszy uruchomi taki reaktor, zyska istotną przewagę technologiczną i operacyjną na Księżycu. Jest to szczególnie istotne w kontekście rywalizacji z takimi krajami jak Chiny i Rosja, które również planują budowę własnych księżycowych stacji jądrowych do połowy lat 30. XXI wieku. Współpraca między NASA a DOE w tym obszarze przywołuje historyczne skojarzenia z tak przełomowymi przedsięwzięciami jak Projekt Manhattan. Bhavya Lal, była zastępczyni administratora NASA, określiła ten krok jako „zachęcający sygnał” i niezbędny fundament dla dokonania prawdziwego przełomu w głębokiej eksploracji kosmosu.

Równolegle z ogłoszeniem dalekosiężnych planów energetycznych, NASA przedstawiła zaktualizowany, bardziej konserwatywny harmonogram dla załogowych misji w ramach programu Artemis. Misja Artemis II, która będzie pierwszym lotem człowieka w okolice Księżyca od czasu legendarnej wyprawy Apollo 17 z 1972 roku, ma teraz wystartować nie wcześniej niż 6 lutego 2026 roku. Zaplanowana na 10 dni misja po trajektorii oblotu naturalnego satelity Ziemi pozwoli załodze w składzie: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Jeremy Hansen, na gruntowne przetestowanie systemów podtrzymywania życia. Zgodnie z nowymi założeniami, wytoczenie potężnej rakiety Space Launch System (SLS) wraz ze statkiem Orion na stanowisko startowe 39B w Centrum Kosmicznym im. Kennedy'ego na przylądku Canaveral nastąpi najwcześniej 17 stycznia 2026 roku.

Znacznie większe wyzwania stoją przed misją Artemis III, której celem jest lądowanie astronautów w rejonie południowego bieguna Księżyca. Nowa data docelowa została przesunięta na połowę 2027 roku lub termin późniejszy, co wynika z konieczności przeprowadzenia szczegółowych analiz inżynieryjnych. Głównym powodem do niepokoju jest zachowanie osłony termicznej statku Orion, która podczas powrotu z misji Artemis I wykazała nieprzewidziane zużycie i nadmierne odparowywanie materiału przy wejściu w atmosferę. Dodatkowym czynnikiem opóźniającym są postępy w pracach nad systemem lądowania Human Landing System (HLS), opartym na statku Starship firmy SpaceX. Realizacja HLS wymaga opanowania skomplikowanej technologii tankowania paliwa kriogenicznego na niskiej orbicie okołoziemskiej, co już doprowadziło do opóźnienia ośmiu z trzynastu kluczowych etapów projektu.

Amerykański Urząd Kontroli Rządu (GAO) wyraża poważne wątpliwości co do realności obecnego grafiku w obliczu tych trudności technicznych. Niektóre niezależne prognozy sugerują nawet, że historyczne lądowanie na powierzchni Księżyca może zostać przesunięte na rok 2028. Mimo tych przesunięć czasowych, integracja wysiłków NASA i Departamentu Energii pokazuje determinację Stanów Zjednoczonych w budowaniu infrastruktury, która wykracza poza krótkotrwałe wizyty badawcze. Stabilne źródło energii jądrowej oraz rygorystyczne podejście do bezpieczeństwa systemów nośnych mają stanowić fundament dla przyszłych misji, w tym planowanej w przyszłości ekspedycji na Marsa.