NASA và Bộ Năng lượng Mỹ thúc đẩy hợp tác năng lượng hạt nhân trên Mặt Trăng trong bối cảnh điều chỉnh lộ trình sứ mệnh Artemis

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) cùng Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) đã chính thức ký kết bản ghi nhớ hợp tác nhằm phát triển hệ thống điện hạt nhân phân hạch phục vụ các hoạt động trên bề mặt Mặt Trăng và xa hơn là Sao Hỏa. Sáng kiến chiến lược này đóng vai trò then chốt trong việc thiết lập sự hiện diện bền vững của con người trên vệ tinh tự nhiên của Trái Đất, với mục tiêu đưa lò phản ứng vào vận hành trước năm 2030. Trong môi trường khắc nghiệt của Mặt Trăng, nơi đêm tối kéo dài hai tuần khiến pin mặt trời trở nên vô dụng, năng lượng hạt nhân được xác định là giải pháp duy nhất đảm bảo nguồn điện liên tục và ổn định cho các căn cứ và thiết bị khoa học.

Thỏa thuận mới này đặt ra mục tiêu đầy tham vọng với hệ thống có công suất lên tới 100 kilowatt, tăng đáng kể so với kế hoạch 40 kilowatt ban đầu. Quyền Quản trị viên NASA, ông Sean Duffy, nhấn mạnh rằng quốc gia đầu tiên triển khai thành công lò phản ứng hạt nhân sẽ chiếm ưu thế chiến lược trên Mặt Trăng, đặc biệt khi Trung Quốc và Nga cũng đang nỗ lực xây dựng các trạm hạt nhân của riêng họ vào giữa những năm 2030. Bà Bhavya Lal, cựu quan chức cấp cao của NASA, đã ví sự hợp tác giữa NASA và DOE như một bước tiến đầy hứa hẹn tương tự dự án Manhattan lịch sử, tạo ra cú hích cần thiết cho những đột phá trong công cuộc chinh phục không gian sâu.

Song song với các kế hoạch năng lượng dài hạn, NASA cũng công bố lộ trình mới thận trọng hơn cho các sứ mệnh có người lái thuộc chương trình Artemis. Sứ mệnh Artemis II, đánh dấu chuyến bay đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ sau Apollo 17 năm 1972, hiện được ấn định khởi hành sớm nhất là vào ngày 6 tháng 2 năm 2026. Phi hành đoàn gồm bốn phi hành gia Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen sẽ thực hiện hành trình kéo dài 10 ngày để kiểm tra các hệ thống hỗ trợ sự sống. Theo kế hoạch, hệ thống phóng không gian (SLS) mang theo tàu vũ trụ Orion sẽ được đưa ra bệ phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào khoảng ngày 17 tháng 1 năm 2026.

Tuy nhiên, sứ mệnh Artemis III với mục tiêu đưa con người hạ cánh xuống cực Nam của Mặt Trăng đang phải đối mặt với những thách thức lớn, khiến thời điểm triển khai bị lùi lại đến giữa năm 2027 hoặc muộn hơn. Những trì hoãn này xuất phát từ nhu cầu điều tra kỹ thuật chuyên sâu, đặc biệt là hiện tượng xói mòn lớp bảo vệ nhiệt của tàu Orion trong quá trình trở lại bầu khí quyển ở sứ mệnh Artemis I. Bên cạnh đó, tiến độ phát triển Hệ thống hạ cánh con người (HLS) dựa trên tàu Starship của SpaceX cũng gặp nhiều trở ngại. Việc hoàn thiện công nghệ tiếp nhiên liệu đông lạnh phức tạp trên quỹ đạo thấp của Trái Đất đã khiến 8 trong số 13 cột mốc quan trọng bị chậm trễ, dẫn đến những lo ngại từ Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) về khả năng duy trì lịch trình, thậm chí một số dự báo cho rằng việc hạ cánh có thể phải dời đến năm 2028.

Việc điều chỉnh thời gian và tăng cường hợp tác công nghệ hạt nhân cho thấy sự thận trọng nhưng quyết liệt của Mỹ trong cuộc đua không gian mới. Dù các mốc thời gian của Artemis có sự thay đổi, việc củng cố nền tảng năng lượng thông qua sự phối hợp giữa NASA và DOE vẫn là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho các phi hành gia trong tương lai. Những nỗ lực này không chỉ nhằm mục đích cắm cờ trên Mặt Trăng mà còn hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái ngoài không gian có khả năng tự duy trì lâu dài, mở đường cho những bước chân đầu tiên của nhân loại lên hành tinh đỏ.