NASA ve ABD Enerji Bakanlığı, Artemis Misyon Takvimindeki Değişikliklerin Gölgesinde Ay Nükleer Enerjisi İçin Ortaklık Kuruyor

NASA ve ABD Enerji Bakanlığı (DOE), Ay yüzeyinde ve nihayetinde Mars'ta kullanılacak gelişmiş bir nükleer fisyon sistemi geliştirmek üzere güçlerini birleştirerek resmi bir mutabakat zaptı imzaladı. Bu stratejik ortaklık, insanlığın Dünya dışındaki gök cisimlerinde sürdürülebilir bir varlık gösterme vizyonunun temel taşını oluşturuyor. 2030 yılına kadar Ay yüzeyine bir nükleer reaktör yerleştirilmesini hedefleyen bu girişim, enerji güvenliği açısından hayati bir önem taşıyor. Özellikle güneş panellerinin işlevsiz kaldığı ve iki hafta süren karanlık Ay gecelerinde, nükleer enerji üslerin ve bilimsel ekipmanların hayatta kalması için gereken tek kesintisiz ve güvenilir güç kaynağı olarak kabul ediliyor.

Yeni iş birliği çerçevesinde, başlangıçta hedeflenen 40 kilovatlık kapasite revize edilerek yaklaşık 100 kilovatlık çok daha güçlü bir sistemin kurulması kararlaştırıldı. NASA Başkan Vekili Sean Duffy, bu teknolojik yarışta öncü olmanın jeopolitik önemine dikkat çekerek, reaktörü ilk kuran ülkenin Ay operasyonlarında büyük bir avantaj elde edeceğini belirtti. Bu hamle, 2030'ların ortalarına kadar kendi nükleer enerji çözümlerini geliştirmeyi planlayan Çin ve Rusya gibi küresel güçlerin rekabetine karşı bir yanıt niteliği taşıyor. Eski NASA yöneticisi Bhavya Lal, bu projeyi tarihi Manhattan Projesi ile kıyaslayarak, uzay keşfinde gerçek bir atılım yapmak için bu tür cesur ve net hedeflere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Enerji alanındaki bu uzun vadeli planlamalar sürerken, Artemis programının insanlı uçuş takviminde daha ihtiyatlı ve gerçekçi güncellemelere gidildi. 1972 yılındaki tarihi Apollo 17 misyonundan bu yana insanlığı yeniden Ay çevresine taşıyacak olan Artemis II görevi, artık en erken 6 Şubat 2026 tarihinde fırlatılacak şekilde planlanıyor. Ay'ın etrafında 10 günlük bir yörünge yolculuğunu kapsayan bu kritik görevde; astronotlar Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen, Orion uzay aracının karmaşık yaşam destek sistemlerini ilk kez derin uzay koşullarında test edecekler. Bu tarihi yolculuğun ilk adımı olarak, devasa Space Launch System (SLS) roketinin Cape Canaveral'daki 39B fırlatma rampasına 17 Ocak 2026'dan önce çıkarılması beklenmiyor.

Programın en iddialı aşaması olan ve astronotların Ay'ın güney kutbuna ayak basmasını öngören Artemis III misyonu ise önemli teknik zorluklar nedeniyle 2027 yılının ortalarına veya daha sonrasına ertelendi. Bu gecikmenin arkasında yatan temel sebeplerden biri, Artemis I uçuşu sırasında Orion aracının ısı kalkanında meydana gelen ve mühendislik incelemesi gerektiren beklenmedik aşınmalardır. Ayrıca, SpaceX tarafından geliştirilen ve Starship tabanlı olan İnsanlı İniş Sistemi'nin (HLS) hazırlık sürecindeki aksamalar da takvimi doğrudan etkiliyor. Alçak Dünya yörüngesinde son derece karmaşık bir teknoloji olan kriyojenik yakıt ikmali gerektiren HLS projesinde, 13 ana aşamadan sekizinin planlanan sürenin gerisinde kalması ABD Sayıştayı (GAO) tarafından yakından takip ediliyor. Mevcut risk değerlendirmeleri, Ay'a inişin 2028 yılına kadar sarkabileceği ihtimalini güçlendiriyor.