Próbki Genetyczne Oliwki Zabezpieczone w Arktycznym Banku Nasion Svalbard

W ramach strategicznego przedsięwzięcia na rzecz globalnego bezpieczeństwa żywnościowego, próbki oliwek zostały formalnie umieszczone w Svalbard Global Seed Vault, co stanowi znaczący moment dla międzynarodowej konserwacji rolniczej. Inicjatywa ta, będąca częścią szerszego projektu GEN4OLIVE, była koordynowana przez Uniwersytet Kordoba, który przewodził działaniom mającym na celu ochronę dziedzictwa genetycznego tego kluczowego dla basenu Morza Śródziemnego gatunku.

W depozycie zabezpieczono pięćdziesiąt kluczowych odmian uprawnych oraz różnorodne okazy dzikich form oliwki. Wprowadzenie materiału genetycznego drzewa oliwnego do arktycznego schronienia to znaczący skok techniczny i symboliczny, ponieważ dotychczas większość zdeponowanego materiału stanowiły nasiona jednorocznych upraw zielnych. Ten akt konserwacji ma bezpośrednie przełożenie na odporność rolnictwa w obliczu narastających wyzwań środowiskowych, zwłaszcza zmian klimatu, które mogą modyfikować warunki uprawy.

Projekt GEN4OLIVE, finansowany między innymi z programu Horyzont 2020, dążył do udostępnienia zasobów genetycznych oliwki hodowcom, aby umożliwić rozwój nowych odmian odpornych na choroby i ekstremalne warunki pogodowe. W ramach tego projektu kluczową rolę odegrał Bank Zarodowy Oliwki na Uniwersytecie Kordoba, wspierany przez zespoły z Uniwersytetu Granady, które zajmowały się selekcją dzikich drzew oliwnych. W kontekście projektu, Hiszpania jest krajem z największą liczbą firm otrzymujących fundusze, wyprzedzając Włochy, Grecję i Albanię.

Samo schronienie w Svalbard, zlokalizowane na wyspie Spitsbergen, jest zaprojektowane jako ostateczna polisa ubezpieczeniowa dla światowych zasobów żywnościowych. Nasiona są tam utrzymywane w stałej temperaturze minus 18 stopni Celsjusza, co zapewnia długowieczność materiału genetycznego. Konstrukcja obiektu, położonego ponad 100 metrów w głąb góry, wykorzystuje wieczną zmarzlinę jako naturalne chłodzenie. Obiekt, uroczyście otwarty 26 lutego 2008 roku, jest własnością Norwegii i zarządzany we współpracy z Norweskim Centrum Zasobów Genetycznych (NordGen) oraz Fundacją Crop Trust.

Przechowywanie materiału genetycznego oliwki, gatunku zdrewniałego uprawianego od tysiącleci, poszerza spektrum chronionych gatunków w Svalbard Global Seed Vault, który w maju 2024 roku przechowywał już ponad 1,3 miliona odmian. Działania te wpisują się w szerszy kontekst europejskich inicjatyw koncentrujących się na innowacjach w hodowli roślin, aby sprostać wyzwaniom środowiskowym i zapewnić strategiczną autonomię żywnościową Europy.