Olijfzaadcollectie Veiliggesteld in Svalbard Kluis via Europees GEN4OLIVE-Project

De genetische diversiteit van de olijf, een gewas met een duizenden jaren oude culturele en economische betekenis, heeft een cruciale stap in het behoud gezet met de formele introductie van olijfzaden in de Svalbard Global Seed Vault. Deze deponering, die een mijlpaal markeert als de eerste keer dat de olijfsoort in de kluis wordt opgenomen, is het directe resultaat van de inspanningen van het Europese H2020 GEN4OLIVE-project. Het consortium, geleid door de Universiteit van Córdoba, coördineerde de veiligstelling van vijftig sleutelvariëteiten van zowel gecultiveerde als wilde olijven.

De noodzaak voor deze maatregel wordt onderstreept door de toenemende druk van klimaatverandering en de verspreiding van plagen en ziekten, die de genetische erosie van deze essentiële Mediterrane cultuur bedreigen. Onderzoeksinstituten zoals de Universiteit van Granada en de Spaanse Nationaal Onderzoeksraad zijn betrokken bij dit initiatief. De zaden zijn afkomstig uit de levende olijfboomcollectie van de Wereldwijde Olijf-Germplasm Bank van Córdoba (BGMO-UCO), die een sleutelrol speelt en meer dan 700 variëteiten uit vijf continenten herbergt, aangevuld met wilde olijfbomen verzameld door de Universiteit van Granada op het Iberisch Schiereiland.

De Svalbard Global Seed Vault, gelegen op het eiland Spitsbergen in de Noorse archipel, fungeert als de ultieme verzekeringspolis voor de mondiale voedselvoorziening. Dit ondergrondse complex, uitgegraven in rots en ijs, handhaaft temperaturen van -18°C om de levensvatbaarheid van de zaden voor lange perioden te garanderen. De locatie is strategisch gekozen vanwege geologische stabiliteit, lage luchtvochtigheid en geopolitieke isolatie, wat een veilige back-up vormt tegen rampen die nationale genenbanken kunnen treffen. De kluis, die officieel op 26 februari 2008 werd geopend, heeft een theoretische opslagcapaciteit voor 4,5 miljoen variëteiten.

Het overkoepelende doel van het GEN4OLIVE-project is het versnellen van de mobilisatie van olijf Genetische Hulpbronnen (GenRes) en het verbeteren van pre-kweekactiviteiten via een multi-actorbenadering. Een specifieke doelstelling is de karakterisering van meer dan 500 wereldwijde variëteiten en 1000 wilde en oude genotypen, gericht op thema's als klimaatverandering, plagen, ziekten en kwaliteit. De introductie van de zaden, gecoördineerd door de Internationale Olijfraad (IOC) en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), versterkt de bescherming van een gewas dat centraal stond in de ontwikkeling van mediterrane beschavingen. De zaden worden in op maat gemaakte drielaagse folieverpakkingen verzegeld voor duurzame bewaring.