Wystawa "Schiaparelli: Moda staje się sztuką" w Londynie – wielka retrospektywa od 28 marca

Muzeum Wiktorii i Alberta (V&A) w Londynie przygotowuje się do otwarcia spektakularnej ekspozycji zatytułowanej „Schiaparelli: Fashion Becomes Art” (Schiaparelli: Moda staje się sztuką). Wydarzenie to, zaplanowane na okres od 28 marca do 1 listopada 2026 roku, będzie stanowić pierwszą tak obszerną retrospektywę poświęconą Elsie Schiaparelli w Wielkiej Brytanii. Kuratorzy skupili się przede wszystkim na jej przełomowej twórczości z okresu międzywojennego, choć wystawa obejmuje szerokie ramy czasowe – od lat 20. XX wieku aż po współczesne, spektakularne odrodzenie tego legendarnego domu mody.

Elsa Schiaparelli była jedną z najbardziej wpływowych postaci europejskiej mody lat międzywojennych, często postrzeganą jako główna i najbardziej kreatywna rywalka słynnej Coco Chanel. Dla Schiaparelli ubiór nie był jedynie rzemiosłem czy kwestią estetyki, lecz precyzyjnie skonstruowanym elementem artystycznego wyrazu. Jej innowacyjne podejście do projektowania wynikało z niezwykle bliskich relacji z ówczesnymi ruchami awangardowymi, takimi jak dadaizm i surrealizm. Chanel z pewną dozą ironii nazywała ją „tą włoską artystką, która szyje ubrania”, co jednak trafnie oddawało ambicje Elsy, by za pomocą mody zgłębiać „język podświadomości” badany przez surrealistów i transformować nim tradycyjne krawiectwo.

Nadchodząca wystawa połączy ponad 200 unikatowych eksponatów, w tym rzeźby, fotografie, dzieła sztuki oraz kreacje surrealistycznego haute couture. Szczególny nacisk położono na owocną współpracę projektantki z najwybitniejszymi artystami tamtej epoki, takimi jak Salvador Dalí czy Man Ray. Wśród najbardziej ikonicznych prac odwiedzający będą mogli podziwiać słynną suknię-szkielet z 1938 roku, stworzoną wspólnie z Dalím, oraz ekscentryczny kapelusz w kształcie buta z przełomu lat 1937–1938. Te nowatorskie dzieła były artystyczną odpowiedzią na egzystencjalną niepewność tamtej epoki, przenosząc niepokoje i fascynacje bezpośrednio na ludzkie ciało.

Współpraca z Jeanem Cocteau zaowocowała kolejnymi legendarnymi projektami, takimi jak wieczorowy płaszcz z 1937 roku, ozdobiony podwójnym wizerunkiem profili, które w złudzeniu optycznym tworzą kształt wazy z różami. Surrealistyczne podejście Schiaparelli przenikało również do świata zapachów, co czyniło jej markę prekursorską pod wieloma względami. Kultowe perfumy Shocking! z 1936 roku zostały zamknięte we flakonie w kształcie kobiecego torsu, do którego bezpośrednią inspiracją była sylwetka skandalizującej aktorki Mae West. Każdy z tych elementów dowodzi, że dla Schiaparelli granica między modą a sztuką wysoką w zasadzie nie istniała.

Oryginalny dom mody zawiesił swoją działalność w 1954 roku, gdy powojenna Europa zaczęła przedkładać stabilność i klasykę nad artystyczną ironię, a sama Elsa poświęciła się pisaniu swojej autobiografii. Obecnie marką kieruje amerykański projektant Daniel Roseberry, który objął stanowisko dyrektora artystycznego w kwietniu 2019 roku. Roseberry, mający za sobą bogate doświadczenie zdobyte w domu mody Thom Browne, traktuje nadchodzącą retrospektywę jako bezpośrednią kontynuację unikalnego stylu założycielki. Jego celem jest rewitalizacja surrealistycznego dziedzictwa Elsy i odważne łączenie go z nowoczesną wrażliwością oraz potrzebami współczesnego rynku luksusowego.

Pod kierownictwem Roseberry’ego marka Schiaparelli ponownie staje się nośnikiem głębokich konceptualnych idei, badając skomplikowane relacje między modą a zmienną, często nieprzewidywalną rzeczywistością. Projektant wielokrotnie podkreślał, że jego ambicją jest wykorzystanie odzieży jako manifestu artystycznego, a nie tylko przedmiotu użytkowego. Londyńska wystawa w Muzeum Wiktorii i Alberta będzie zatem nie tylko hołdem dla przeszłości, ale także dowodem na niesłabnącą siłę wizji Elsy Schiaparelli, która do dziś inspiruje kolejne pokolenia twórców, prowokując do dyskusji o granicach sztuki w codziennym życiu.