Kometa C/2025 R3 (PanSTARRS) — główna kandydatka na miano „Wielkiej Komety 2026 roku”

Środowisko astronomiczne z rosnącą uwagą śledzi losy komety C/2025 R3 (PanSTARRS), która według aktualnych prognoz ma potencjał, by stać się najjaśniejszym obiektem na nocnym niebie w 2026 roku. To ciało niebieskie o bardzo długim okresie obiegu pochodzi najprawdopodobniej z Obłoku Oorta — hipotetycznej, sferycznej struktury na rubieżach Układu Słonecznego, składającej się z miliardów lodowych obiektów. Kometa została dostrzeżona przez system obserwacyjny Pan-STARRS, znajdujący się na szczycie wulkanu Haleakalā na Hawajach, 8 września 2025 roku. Według danych z połowy stycznia 2026 roku, obiekt ten znajduje się w odległości około 348 milionów kilometrów od Ziemi, przemieszczając się obecnie w przestrzeni między orbitami Marsa i Jowisza.

Parametry orbitalne C/2025 R3 pozwalają sklasyfikować ją jako kometę długookresową, której czas powrotu w okolice Słońca może być liczony w tysiącach lat, choć dokładna wartość nie została jeszcze ostatecznie ustalona. Peryhelium, czyli punkt największego zbliżenia do Słońca, przewidziano na 20 kwietnia 2026 roku. Wówczas kometa przeleci w odległości 76,3 miliona kilometrów (0,51 j.a.) od naszej gwiazdy, co ulokuje ją w pasie między orbitami Merkurego i Wenery. Najmniejszy dystans dzielący kometę od Ziemi zostanie osiągnięty 27 kwietnia 2026 roku i wyniesie około 71 milionów kilometrów. Najkorzystniejsze warunki do obserwacji wizualnych na półkuli północnej wystąpią na przełomie kwietnia i maja 2026 roku, kiedy to obiekt będzie widoczny na tle gwiazdozbiorów Ryb, Centaura oraz Byka.

Decydującym czynnikiem dla obserwatorów pozostaje finalna jasność komety, która jest bezpośrednio uzależniona od jej reakcji na intensywne promieniowanie słoneczne oraz skali wyrzutów pyłu i gazu. Oceny ekspertów są zróżnicowane: od zachowawczych prognoz przewidujących jasność rzędu 8 magnitudo, co wymagałoby użycia lornetki, po optymistyczne scenariusze zakładające jasność 2,5 magnitudo, co umożliwiłoby swobodne obserwacje gołym okiem. Nów Księżyca przypadający na 17 kwietnia 2026 roku, tuż przed peryhelium, stworzy idealne warunki do podziwiania zjawiska dzięki braku naturalnego rozświetlenia nieba. Niektóre analizy sugerują również, że orbita obiektu może mieć charakter hiperboliczny, co oznaczałoby, że przelot w 2026 roku będzie jedyną wizytą C/2025 R3 w wewnętrznych rejonach Układu Słonecznego.

Wydarzenia związane z kometą PanSTARRS następują po okresie wzmożonej aktywności innych ciał niebieskich, takich jak C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) w 2024 roku oraz C/2025 A6 (Lemmon) w 2025 roku, co czyni C/2025 R3 głównym pretendentem do tytułu „Wielkiej Komety 2026 roku”. To zainteresowanie nowo odkrytymi obiektami kontrastuje z niedawnym pożegnaniem międzygwiezdnego gościa o oznaczeniu 3I/ATLAS, który właśnie opuszcza nasz system. 3I/ATLAS, będący trzecim zarejestrowanym przybyszem spoza Układu Słonecznego, minął swoje peryhelium około 29-30 października 2025 roku w odległości 1,4 j.a. Maksymalne zbliżenie do Ziemi miało miejsce 19 grudnia 2025 roku przy dystansie około 270 milionów kilometrów. Przewiduje się, że do początku lat 30. XXI wieku 3I/ATLAS całkowicie opuści strefę planetarną.

Dalsza trasa 3I/ATLAS dostarczy jeszcze naukowcom emocji: około 16 lub 17 marca 2026 roku spodziewane jest jego zbliżenie do systemu Jowisza, a konkretnie do jego nieregularnego księżyca o nazwie Eupheme. Analizy trajektorii sugerują, że 3I/ATLAS mógł spędzić od trzech do nawet jedenastu miliardów lat w przestrzeni Drogi Mlecznej, zanim trafił w nasze sąsiedztwo. W odróżnieniu od lokalnych komet, obiekt ten wykazywał niezwykle intensywne parowanie wody nawet przy znacznej odległości od Słońca. Rok 2026 w astronomii zaoferuje zatem dwa główne punkty zainteresowania: oczekiwanie na potencjalnie spektakularny przelot komety C/2025 R3 wywodzącej się z Obłoku Oorta oraz pogłębione studia nad unikalnym obiektem międzygwiezdnym 3I/ATLAS. Badanie takich ciał jak C/2025 R3 pozwala naukowcom na dalszą weryfikację hipotez dotyczących struktury Obłoku Oorta jako głównego rezerwuaru komet długookresowych.