Astronomowie Potwierdzają Najpotężniejsze Rozdarcie Gwiazdy przez Czarną Dziurę: Zdarzenie AT2024wpp

Środowisko astronomiczne oficjalnie zweryfikowało jedno z najpotężniejszych kosmicznych wybuchów, jakie kiedykolwiek zarejestrowano. Zdarzenie to, oznaczone jako AT2024wpp i nieoficjalnie nazwane „Whippet” (Bicz), to Przypływowe Zdarzenie Rozdarte (TDE). Miało ono miejsce w 2024 roku, kiedy to supermasywna czarna dziura rozerwała masywną gwiazdę na strzępy. W rezultacie uwolniona energia była równoważna 400 miliardom razy większej jasności Słońca. Szczegóły tego odkrycia zostały przyjęte do publikacji w prestiżowym czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Zjawisko TDE zachodzi, gdy gwiazda zbliża się do supermasywnej czarnej dziury na niebezpiecznie małą odległość. Wówczas siły pływowe rozciągają gwiazdę, zamieniając jej materię w strumień, który następnie tworzy dysk akrecyjny. Kluczowe parametry „Whippeta” obejmują gigantyczną emisję energii, która znacznie przewyższa jakikolwiek znany wybuch supernowej. Co więcej, zaobserwowano falę uderzeniową rozchodzącą się z prędkością szacowaną na około 20% prędkości światła, co przekłada się na 215 milionów kilometrów na godzinę.

Szacuje się, że zniszczona gwiazda mogła mieć masę nawet 30 razy większą od masy naszego Słońca. Prawdopodobnie należała ona do typu gwiazd Wolfa-Rayeta. Badania nad tym zjawiskiem, w których uczestniczył Daniel Perley z Uniwersytetu John Mooresa w Liverpoolu, opierały się na danych zebranych przez Zwicky Transient Facility (ZTF), satelitę NASA Swift oraz Teleskop Liverpool na Wyspach Kanaryjskich. Zdarzenia TDE są nieocenionym źródłem wiedzy o fizyce czarnych dziur, zwłaszcza w kontekście mechanizmów ich wzrostu.

Materiały badawcze sugerują, że materia gwiazdowa została rozciągnięta w strukturę, którą obrazowo określa się mianem „gwiezdnego spaghetti”. Zdarzenie to sklasyfikowano jako prawdopodobny przykład tak zwanych „przejściowych obiektów typu Cow” (LFBOT) ze względu na jego wysoką temperaturę i intensywne promieniowanie rentgenowskie. Ta klasyfikacja podkreśla jego wyjątkowość w porównaniu do pierwotnego obiektu AT 2018cow, który stanowił punkt odniesienia dla tych zjawisk.

Naukowcy, w tym Anna Ho z Uniwersytetu Cornella, odnotowali, że energia wyemitowana w ciągu pierwszych 45 dni przekroczyła energię typowej supernowej aż stukrotnie. Dalsza analiza, przeprowadzona przy użyciu teleskopu Kecka na Mauna Kea na Hawajach, potwierdziła, że LFBOT są napędzane właśnie przez ekstremalne rozerwanie pływowe, a nie przez standardowe mechanizmy supernowych. Stanowi to wyzwanie dla dotychczasowych modeli fizyki czarnych dziur. Wykrycie helu, który oddalał się od miejsca eksplozji z prędkością 21 milionów km/h, oraz słabe ślady wodoru i helu w widmach zarejestrowanych po 35 dniach, stanowią naukową zagadkę wymagającą głębszej analizy.

Obiekt ten, oddalony o 1,1 miliarda lat świetlnych, oferuje unikalną szansę na badanie procesów akrecji na czarnych dziurach, które zazwyczaj pozostają niewidoczne. Jest to szczególnie istotne, ponieważ czarna dziura była najprawdopodobniej „uśpiona” przed tym spektakularnym wydarzeniem. To kosmiczne widowisko otwiera nowe rozdziały w naszym rozumieniu ewolucji supermasywnych czarnych dziur w odległych galaktykach.