Phát Hiện Chấn Động: Các Nhà Thiên Văn Xác Nhận Sự Kiện Phá Vỡ Sao Cực Mạnh Do Lỗ Đen Gây Ra (AT2024wpp)

Cộng đồng thiên văn học vừa xác nhận một trong những vụ phun trào vũ trụ dữ dội nhất từng được ghi nhận, được định danh là AT2024wpp và được đặt biệt danh không chính thức là “Whippet”. Sự kiện Phá Vỡ Thủy Triều (TDE) này xảy ra vào năm 2024, khi một lỗ đen siêu lớn xé toạc một ngôi sao đồ sộ, giải phóng năng lượng tương đương với độ sáng của 400 tỷ Mặt Trời. Công trình nghiên cứu chi tiết xác nhận những thông tin này đã được chấp nhận để xuất bản trên tạp chí danh tiếng Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Hiện tượng TDE xảy ra khi một ngôi sao tiến vào phạm vi cực kỳ gần một lỗ đen siêu lớn. Lực thủy triều khổng lồ sẽ kéo căng ngôi sao, biến vật chất của nó thành một dòng chảy vật chất, sau đó tạo thành một đĩa bồi tụ nóng bỏng. Những thông số then chốt của “Whippet” bao gồm lượng năng lượng phát ra khổng lồ, vượt xa bất kỳ vụ nổ siêu tân tinh nào đã biết. Đáng chú ý, sóng xung kích đi kèm lan truyền với tốc độ xấp xỉ 20% tốc độ ánh sáng, tức là khoảng 215 triệu kilomet mỗi giờ.

Ngôi sao bị hủy diệt này, theo ước tính, có khối lượng có thể gấp 30 lần khối lượng Mặt Trời và rất có thể thuộc loại sao Wolf-Rayet. Sự kiện này không chỉ là một vụ nổ thông thường; nó là một minh chứng kinh hoàng cho sức mạnh hủy diệt của các vật thể thiên văn lớn nhất vũ trụ. Việc quan sát chi tiết một sự kiện như vậy mang lại cái nhìn sâu sắc hiếm có về các quá trình vật lý cực đoan.

Nghiên cứu có sự tham gia của Daniel Perley từ Đại học John Moores Liverpool, cùng với dữ liệu thu thập từ Đài quan sát Sao thoáng qua Zwicky (ZTF), tàu vũ trụ Swift của NASA, và Kính viễn vọng Liverpool tại Quần đảo Canary. Các sự kiện TDE cung cấp thông tin vô giá về vật lý của lỗ đen, đặc biệt là cơ chế tăng trưởng của chúng. Các tài liệu nghiên cứu mô tả vật chất sao bị kéo giãn thành cấu trúc mà người ta ví von là “mì spaghetti sao”.

Sự kiện này được phân loại là một ứng cử viên sáng giá cho lớp “vật thể thoáng qua kiểu Cow” (LFBOT) do nhiệt độ cực cao và bức xạ tia X mạnh mẽ mà nó phát ra. Điều này nhấn mạnh tính chất đặc biệt của nó khi so sánh với sự kiện tiền thân AT 2018cow. Các nhà khoa học đang phải vật lộn để lý giải mức độ bùng nổ năng lượng này, vốn vượt xa những gì các mô hình tiêu chuẩn dự đoán.

Các nhà nghiên cứu, bao gồm Anna Ho từ Đại học Cornell, đã ghi nhận rằng năng lượng được phát ra chỉ trong 45 ngày đầu tiên đã gấp 100 lần năng lượng của một vụ nổ siêu tân tinh thông thường. Phân tích bổ sung, sử dụng Kính viễn vọng Keck trên núi lửa Mauna Kea, Hawaii, đã xác nhận rằng LFBOT được cung cấp năng lượng bởi sự phá hủy thủy triều cực đoan chứ không phải bởi các cơ chế siêu tân tinh thông thường, điều này đặt ra thách thức lớn cho các mô hình vật lý lỗ đen hiện hành.

Một điểm bí ẩn khác là việc phát hiện ra khí heli đang thoát ra khỏi tâm vụ nổ với tốc độ 21 triệu km/giờ, cùng với dấu vết mờ nhạt của hydro và heli trong quang phổ sau 35 ngày. Những phát hiện này là những câu đố khoa học cần được nghiên cứu sâu hơn. Sự kiện này, nằm cách Trái Đất 1.1 tỷ năm ánh sáng, mang đến cơ hội độc nhất vô nhị để nghiên cứu các quá trình bồi tụ trên lỗ đen mà trước đây gần như vô hình, bởi vì lỗ đen này có lẽ đã ở trạng thái “ngủ yên” trước thời điểm xảy ra vụ việc.