Turcja rozpoczyna dziesiątą wyprawę antarktyczną w celu utworzenia stałej bazy badawczej

Dwudziestego siódmego stycznia 2026 roku Republika Turcji oficjalnie zainaugurowała swoją dziesiątą Narodową Antarktyczną Wyprawę Naukową. W skład zespołu badawczego weszło siedemnastu tureckich naukowców oraz jeden specjalista z zagranicy. Głównym celem tej misji jest prowadzenie zaawansowanych badań nad zmianami klimatu oraz realizacja strategicznego dążenia Ankary do uzyskania statusu państwa konsultatywnego w ramach Układu Antarktycznego. Prace naukowe koncentrują się przede wszystkim w rejonie wyspy Horseshoe, która została wytypowana jako lokalizacja dla przyszłego stałego Instytutu Naukowo-Badawczego Republiki Turcji.

Wysiłki badawcze Turcji, zapoczątkowane w 2017 roku, zaowocowały dotychczas realizacją ponad 150 projektów naukowych, prowadzonych często we współpracy z 35 międzynarodowymi organizacjami naukowymi. Burcu Özsoy, koordynatorka wyprawy, określiła Antarktydę mianem „zamrożonego archiwum”, które jest kluczowe dla tworzenia modeli przyszłych scenariuszy klimatycznych naszej planety. Do najważniejszych zadań bieżącej misji należy szczegółowe kartowanie dna morskiego w akwenie wyspy Horseshoe oraz systematyczne gromadzenie danych meteorologicznych na już funkcjonujących posterunkach badawczych.

Turcja konsekwentnie dąży do ustanowienia stałej obecności na mroźnym kontynencie, dysponując tam obecnie tymczasową stacją naukową, której budowa została sfinalizowana podczas trzeciej ekspedycji w latach 2019–2022. Obiekt ten składa się z trzech modułów o łącznej masie sześciu ton, które zostały przetransportowane na wyspę przy użyciu barek, łodzi typu Zodiac oraz helikopterów. W tegorocznej misji uczestniczy również troje uczniów szkół średnich, będących laureatami konkursu Teknofest Polar Research Project Competition. Zaangażowanie to, wspierane przez oficerów Marynarki Wojennej, podkreśla długofalową determinację Turcji w realizacji polarnej strategii naukowej.

Pomyślna realizacja celów na Antarktydzie stanowi fundament pod kolejny etap działań, jakim jest przygotowanie do szóstej Arktycznej Wyprawy Naukowej. Ambicje Turcji w regionach polarnych są wspierane przez historyczne dziedzictwo, w tym mapę osmańskiego kartografa Piri Reisa z 1513 roku, na której uwieczniono lądy sąsiadujące z Antarktydą. Kluczowym motywem geopolitycznym pozostaje uzyskanie statusu państwa konsultatywnego w Układzie Antarktycznym, podpisanym 1 grudnia 1959 roku. Obecnie 29 z 56 państw członkowskich posiada taki status, co daje im prawo głosu przy podejmowaniu decyzji. Aby dołączyć do tego grona, Ankara musi wykazać się „istotną działalnością naukowo-badawczą”, co jest bezpośrednim celem organizowanych wypraw.

Oprócz planów antarktycznych, Turcja wykazuje dużą aktywność w Arktyce, gdzie w 2015 roku złożyła wniosek o status obserwatora w Radzie Arktycznej oraz opublikowała „Narodową strategię badań polarnych na lata 2023–2035”. Badania naukowe w tych ekstremalnych regionach zostały uznane za priorytet państwowy, co zinstytucjonalizowano poprzez powołanie Instytutu Badań Polarnych TÜBİTAK MAM, znanego pod akronimem KARE. Działania te, obejmujące również badania batymetryczne prowadzone przez Departament Nawigacji, Hydrografii i Oceanografii Marynarki Wojennej, mają na celu znaczną poprawę nawigacji oraz logistyki w trudnych warunkach wód polarnych.

Realizacja tak szeroko zakrojonych misji naukowych pozwala Turcji nie tylko na wkład w globalną naukę, ale także na budowanie silnej pozycji dyplomatycznej na arenie międzynarodowej. Systematyczne gromadzenie danych na wyspie Horseshoe oraz rozwój infrastruktury badawczej przybliżają kraj do osiągnięcia statusu stałego gracza w regionach polarnych. Dzięki połączeniu doświadczenia naukowego z logistycznym wsparciem wojska, Turcja skutecznie realizuje swoją wizję obecności na obu krańcach globu, dbając o interesy narodowe i ochronę środowiska naturalnego.