Turkije lanceert tiende Antarctische expeditie met het oog op een permanente onderzoeksbasis

Op 27 januari 2026 is de tiende Nationale Antarctische Wetenschappelijke Expeditie van de Republiek Turkije officieel van start gegaan. Het team bestaat uit zeventien Turkse wetenschappers en één internationale expert. Hun missie is tweeledig: het uitvoeren van cruciaal klimaatonderzoek en het versterken van de diplomatieke positie van Ankara binnen het Antarctisch Verdrag, met als uiteindelijk doel de status van raadgevend land te verkrijgen. De wetenschappelijke activiteiten concentreren zich rond Horseshoe Island, de beoogde locatie voor het toekomstige permanente Wetenschappelijk Onderzoeksinstituut van de Republiek Turkije.

Sinds de start van de Turkse inspanningen in 2017 zijn er al meer dan 150 onderzoeksprojecten voltooid, vaak in nauwe samenwerking met 35 internationale wetenschappelijke organisaties. Expeditiecoördinator Burcu Özsoy omschrijft Antarctica treffend als een "bevroren archief", dat essentieel is voor het modelleren van toekomstige klimaatscenario's op onze planeet. Tijdens de huidige missie ligt de focus op het gedetailleerd in kaart brengen van de zeebodem rond Horseshoe Island en het verzamelen van meteorologische gegevens via de reeds operationele onderzoeksposten.

De ambitie van Turkije om een permanente aanwezigheid op het continent te vestigen, krijgt steeds meer vorm. Er is reeds een tijdelijk wetenschappelijk station operationeel, dat werd voltooid tijdens de derde expeditie tussen 2019 en 2022. Dit station bestaat uit drie modules met een totaalgewicht van zes ton, die met behulp van binnenschepen, Zodiac-boten en helikopters naar het eiland werden getransporteerd. Bijzonder aan deze missie is de deelname van drie middelbare scholieren, winnaars van de Teknofest Polar Research Project Competition. De inzet van marineofficieren onderstreept de langetermijnstrategie van Turkije voor een duurzame aanwezigheid in de poolgebieden.

Het succesvol afronden van de Antarctische doelstellingen effent de weg voor de volgende fase: de voorbereiding op de zesde Arctische wetenschappelijke expeditie. De Turkse drang naar de poolgebieden is geworteld in de geschiedenis, verwijzend naar de kaart van de Ottomaanse cartograaf Piri Reis uit 1513, waarop gebieden nabij Antarctica al werden afgebeeld. Het verkrijgen van de status van raadgevend land binnen het Antarctisch Verdrag, dat op 1 december 1959 werd ondertekend, is een belangrijk geopolitiek motief. Momenteel hebben 29 van de 56 lidstaten deze status, wat hen stemrecht geeft bij besluitvorming. Om dit te bereiken, moet een land "substantiële wetenschappelijke onderzoeksactiviteiten" aantonen, wat precies is wat deze expedities beogen.

Naast de plannen voor het zuidpoolgebied is Turkije ook zeer actief in het noordpoolgebied. In 2015 diende het land een aanvraag in voor de waarnemersstatus bij de Arctische Raad en publiceerde het de "Nationale Strategie voor Poolonderzoek 2023–2035". Wetenschappelijk onderzoek in de poolgebieden is een nationale prioriteit geworden, wat is geinstitutionaliseerd door de oprichting van het TÜBİTAK MAM Polar Research Institute, beter bekend als KARE. Deze stappen, inclusief de bathymetrische studies door de Afdeling Navigatie, Hydrografie en Oceanografie van de marine, zijn gericht op het verbeteren van de navigatie en logistiek in de uitdagende poolwateren.