Türkiye, Kalıcı Araştırma Üssü Hedefiyle Onuncu Antarktika Bilimsel Seferini Başlattı

27 Ocak 2026 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti, onuncu Ulusal Antarktika Bilimsel Seferi'ni resmen başlatarak kutup araştırmalarındaki kararlılığını bir kez daha ortaya koydu. On yedi Türk araştırmacı ve bir yabancı uzmandan oluşan heyet, bölgedeki iklimsel değişimleri incelemek ve Ankara'nın Antarktika Antlaşması kapsamında "danışman ülke" statüsü kazanma yönündeki stratejik hedefine katkı sağlamak üzere yola çıktı. Bilimsel çalışmaların odak noktası, gelecekte Türkiye Cumhuriyeti'nin kalıcı Bilimsel Araştırma Enstitüsü'ne ev sahipliği yapması öngörülen Horseshoe Adası ve çevresi olarak belirlendi.

2017 yılında ivme kazanan önceki çalışmalar kapsamında, bugüne kadar 35 uluslararası bilimsel kuruluşla iş birliği yapılarak 150'den fazla araştırma projesi başarıyla yürütüldü. Sefer koordinatörü Burcu Özsoy, Antarktika'yı gezegenin gelecekteki iklim senaryolarını doğru bir şekilde modellemek için hayati önem taşıyan bir "donmuş arşiv" olarak tanımlıyor. Mevcut misyonun temel görevleri arasında Horseshoe Adası civarındaki deniz tabanının detaylı batimetrik haritalandırılması ve halihazırda faal olan araştırma noktalarından kritik meteorolojik verilerin toplanması yer alıyor.

Kıta üzerinde kalıcı bir varlık tesis etmeyi amaçlayan Türkiye, 2019 ile 2022 yılları arasındaki üçüncü sefer döneminde inşa edilen geçici bir bilimsel istasyona sahip bulunuyor. Toplam ağırlığı altı tonu bulan üç modülden oluşan bu yapı; mavnalar, Zodiac botlar ve helikopterler yardımıyla adaya nakledilerek kurulmuştu. Bu yılki bilim heyetinde ayrıca Teknofest Kutup Araştırma Projeleri Yarışması'nda birincilik elde eden üç lise öğrencisi de kendi projelerini hayata geçirmek üzere bulunuyor. Deniz Kuvvetleri subaylarının lojistik desteğiyle güçlendirilen bu operasyon, Türkiye'nin kutup bilimleri stratejisindeki uzun vadeli vizyonunu simgeliyor.

Antarktika'daki bu kapsamlı faaliyetler, aynı zamanda altıncı Arktik Bilimsel Seferi için de önemli bir hazırlık basamağı teşkil ediyor. Türkiye'nin kutup bölgelerine olan ilgisi, 1513 tarihli Piri Reis haritasında Antarktika'ya komşu toprakların tasvir edilmesine kadar uzanan tarihi bir derinliğe sahiptir. 1 Aralık 1959'da imzalanan Antarktika Antlaşması'nda danışman ülke statüsü elde etmek, Ankara'nın temel jeopolitik motivasyonlarından biridir. Şu anda antlaşmaya taraf olan 56 devletten sadece 29'u karar alma süreçlerinde oy hakkı veren danışman statüsündedir; bu statüye erişmek için ise bölgede "önemli bilimsel araştırma faaliyeti" yürütme şartı aranmaktadır.

Antarktika'daki çalışmalarına ek olarak Türkiye, Arktik bölgesinde de aktif bir politika izleyerek 2015 yılında Arktik Konseyi'ne gözlemci statüsü için başvuruda bulunmuş ve "2023–2035 Ulusal Kutup Araştırmaları Stratejisi"ni ilan etmiştir. Kutup araştırmaları, kısa adı KARE olan TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü'nün kurulmasıyla kurumsal bir yapıya kavuşturulmuştur. Deniz Kuvvetleri Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen oşinografik çalışmalar ve batimetrik ölçümler, Türkiye'nin kutup sularındaki navigasyon ve lojistik yetkinliğini artırmayı hedeflemektedir.