Projekt SWAIS2C osiąga głębokość 228 metrów na Morzu Rossa: Badania nad punktem krytycznym lądolodu Antarktydy Zachodniej

W ramach prestiżowej, międzynarodowej kampanii wiertniczej SWAIS2C, realizowanej w sezonie badawczym 2025/2026, naukowcy odnieśli spektakularny sukces na Wyniesieniu Lodowym Crary, zlokalizowanym na Morzu Rossa. Zespół badawczy zdołał osiągnąć dno otworu wiertniczego na głębokości 228 metrów w osadach dennych, co znacząco przewyższyło pierwotnie wyznaczony cel operacyjny wynoszący 200 metrów. To wybitne osiągnięcie techniczne dostarcza nauce bezcennego archiwum geologicznego, dokumentującego historię lądolodu Antarktydy Zachodniej (WAIS) na przestrzeni milionów lat. Cała operacja, przeprowadzona w ekstremalnych warunkach około 700 kilometrów od bazy Scott, wymagała uprzedniego przewiercenia się przez gigantyczną warstwę lodu o grubości 523 metrów, aby uzyskać dostęp do kluczowych osadów spoczywających na dnie.

Projekt SWAIS2C, którego nazwa odnosi się do czułości lądolodu Antarktydy Zachodniej na ocieplenie o 2°C, stanowi pierwsze tego typu przedsięwzięcie Międzynarodowego Projektu Kontynentalnych Wierceń Naukowych (ICDP) realizowane bezpośrednio na kontynencie antarktycznym. Inicjatywa ta stanowi kontynuację i rozwinięcie tradycji uznanych programów badawczych, takich jak ANDRILL. Finansowany przez ICDP projekt jednoczy wysiłki dziesięciu państw, w tym Włoch pod przewodnictwem Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii (INGV). Głównym celem badaczy jest precyzyjne zidentyfikowanie „punktu krytycznego” dla lądolodu WAIS, po przekroczeniu którego jego topnienie stanie się procesem nieodwracalnym. Scenariusz całkowitego zaniku WAIS jest alarmujący, gdyż mógłby doprowadzić do globalnego wzrostu poziomu morza o 4 do 5 metrów, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla egzystencji około 680 milionów ludzi zamieszkujących strefy przybrzeżne na całym świecie.

Za koordynację i wspólne kierownictwo pracami terenowymi w bieżącym sezonie odpowiadali dr Molly Patterson z Uniwersytetu w Binghamton oraz prof. Huw Horgan reprezentujący Uniwersytet Wiktorii w Wellington oraz ETH Zurich. Pierwsze analizy wydobytych rdzeni osadów dennych dostarczają już teraz fascynujących przesłanek dotyczących okresów znaczących zmian środowiskowych, które korelują z historycznymi epizodami globalnego ocieplenia. Te namacalne dowody geologiczne zostaną wykorzystane do rygorystycznej weryfikacji obecnych modeli klimatycznych. Dzięki temu naukowcy będą mogli znacząco udoskonalić prognozy dotyczące przyszłego wkładu topniejących lodowców w podnoszenie się poziomu wszechoceanu, co ma kluczowe znaczenie dla planowania globalnej strategii bezpieczeństwa.

Warto podkreślić, że w ramach szeroko zakrojonego projektu SWAIS2C prowadzono również wiercenia w strategicznym punkcie KIS3, położonym na Strumieniu Lodowym Kamb. W tym miejscu, w przeciwieństwie do Wyniesienia Lodowego Crary, gdzie lód opiera się bezpośrednio na dnie morskim, pod lodowcem szelfowym występuje 55-metrowa kawerna wypełniona wodami oceanu. Sukces w pozyskaniu rdzeni na Crary był możliwy dzięki gruntownej modernizacji systemu wiertniczego, co było odpowiedzią na wyzwania techniczne napotkane w trakcie dwóch poprzednich sezonów badawczych. Pozyskanie tego unikalnego archiwum geologicznego, które może zawierać warstwy osadzone w epokach, gdy średnia temperatura Ziemi była wyższa od obecnej, ma fundamentalne znaczenie dla informowania decyzji politycznych oraz opracowywania skutecznych strategii adaptacyjnych dla przyszłych pokoleń.

Eksperci zaangażowani w projekt, w tym współkierownik Richard Levy, z całą mocą podkreślają, że wiedza uzyskana dzięki tym skomplikowanym wierceniom jest niezbędna do budowy bardziej zrównoważonego i odpornego świata w obliczu nieuchronnych zmian klimatycznych. Podczas intensywnych prac polowych zespół wykorzystał zaawansowaną metodę wiercenia rotacyjnego, wprowadzając w głąb lodu i osadów ponad 1300 metrów rur osłonowych oraz przewodu wiertniczego. To interdyscyplinarne podejście, łączące dane geologiczne, glacjologiczne i geofizyczne, ma na celu radykalne usprawnienie modeli numerycznych. Pozwolą one z większą precyzją przewidywać, jak lądolód Antarktydy Zachodniej zareaguje na różne scenariusze przyszłego ocieplenia, co jest kluczowe dla globalnego bezpieczeństwa ekologicznego.