SWAIS2C-project bereikt diepte van 228 meter in de Ross-zee om het kantelpunt van de West-Antarctische ijskap te onderzoeken

Tijdens de internationale boorcampagne SWAIS2C in het seizoen 2025/2026 is een opmerkelijke mijlpaal bereikt bij de Crary Ice Rise in de Ross-zee. Wetenschappers slaagden erin om tot een diepte van 228 meter in de sedimenten van de zeebodem te boren, waarmee het oorspronkelijke doel van 200 meter ruimschoots werd overtroffen. Deze operatie, die plaatsvond op ongeveer 700 kilometer afstand van het Scott-station, vereiste dat er eerst door een ijslaag van maar liefst 523 meter dik werd geboord om de onderliggende afzettingen te bereiken. Het resultaat is een waardevol geologisch archief dat miljoenen jaren aan geschiedenis van de West-Antarctische ijskap (WAIS) omvat.

Het SWAIS2C-project, wat staat voor 'Sensitivity of the West Antarctic Ice Sheet to 2°C Warming', markeert een historisch moment als het eerste initiatief van het International Continental Scientific Drilling Program (ICDP) op het Antarctische continent. Het bouwt voort op de fundamenten van eerdere programma's zoals ANDRILL en wordt gefinancierd door het ICDP in samenwerking met tien verschillende landen, waaronder Italië onder leiding van het INGV. Het hoofddoel van dit grootschalige onderzoek is het identificeren van het kritieke 'kantelpunt' waarop de West-Antarctische ijskap onomkeerbaar begint te smelten. Een volledige ineenstorting van deze ijskap zou catastrofale gevolgen hebben, met een wereldwijde zeespiegelstijging van 4 tot 5 meter, wat een directe bedreiging vormt voor de circa 680 miljoen mensen die in kustgebieden wonen.

De veldwerkzaamheden van dit seizoen stonden onder de gezamenlijke leiding van Molly Patterson van de Binghamton University en Huw Horgan, die verbonden is aan zowel de Victoria University of Wellington als ETH Zurich. De eerste analyses van de opgehaalde sedimentkernen wijzen op perioden van aanzienlijke ecologische verschuivingen die nauw samenhangen met eerdere opwarmingsfasen van de aarde. Deze tastbare geologische bewijzen zijn van cruciaal belang voor het valideren van huidige klimaatmodellen. Door deze gegevens te integreren, kunnen wetenschappers nauwkeurigere voorspellingen doen over de toekomstige bijdrage van smeltend ijs aan de stijgende zeespiegel.

Naast de werkzaamheden bij de Crary Ice Rise heeft het SWAIS2C-project ook boringen verricht op de KIS3-locatie bij de Kamb Ice Stream. Een interessant verschil tussen deze twee locaties is dat er bij KIS3 een 55 meter diepe oceaanholte onder de ijsplaat aanwezig is, terwijl het ijs bij de Crary Ice Rise direct op de zeebodem rust. Het succes bij de Crary Ice Rise was mede te danken aan cruciale aanpassingen aan het boorsysteem, nadat technische uitdagingen in de voorgaande twee seizoenen voor vertraging hadden gezorgd. De verkregen sedimentlagen kunnen informatie bevatten uit tijdperken waarin de wereldwijde temperaturen hoger waren dan tegenwoordig, wat essentieel is voor het vormgeven van politiek beleid en adaptatiestrategieën.

Mede-projectleider Richard Levy benadrukt dat de kennis die uit deze boringen voortvloeit, onmisbaar is voor het creëren van een veerkrachtigere wereld in het licht van de huidige klimaatverandering. Tijdens de operaties maakte het team gebruik van geavanceerde rotatieboringen, waarbij meer dan 1300 meter aan boorpijpen en boorstangen werd ingezet. Deze integrale aanpak combineert geologische, glaciologische en geofysische data om numerieke modellen te verfijnen. Het uiteindelijke doel is om beter te begrijpen hoe de West-Antarctische ijskap zal reageren op toekomstige opwarmingsscenario's, zodat de mensheid zich beter kan voorbereiden op de komende veranderingen.