SWAIS2C Projesi, Batı Antarktika Buz Tabakasının Kritik Eşik Noktasını İncelemek İçin Ross Denizi'nde 228 Metre Derinliğe Ulaştı

2025/2026 sezonunda yürütülen uluslararası SWAIS2C sondaj kampanyası kapsamında, Ross Denizi'ndeki Crary Buz Yükseltisi'nde (Crary Ice Rise) deniz tabanı tortularında 228 metre derinliğe başarıyla ulaşıldı. Bu sonuç, başlangıçta hedeflenen 200 metrelik derinlik sınırını aşarak, Batı Antarktika Buz Tabakası'nın (WAIS) milyonlarca yıllık tarihine dair paha biçilmez bir jeolojik arşiv sundu. Scott Üssü'nden yaklaşık 700 kilometre uzaklıkta gerçekleştirilen bu zorlu operasyon, tortu tabakalarına erişebilmek için tam 523 metrelik devasa bir buz kütlesinin delinmesini gerektirdi.

"Batı Antarktika Buz Tabakasının 2°C Isınmaya Karşı Hassasiyeti" anlamına gelen SWAIS2C projesi, Uluslararası Kıtasal Bilimsel Sondaj Projesi'nin (ICDP) Antarktika'daki ilk girişimi olma özelliğini taşıyor. ANDRILL gibi geçmişteki başarılı programların mirasını devralan bu çalışma, ICDP tarafından finanse ediliyor ve aralarında İtalya'nın (INGV liderliğinde) da bulunduğu on farklı ülkeyi bir araya getiriyor. Araştırmanın temel amacı, WAIS'in geri dönüşü olmayan bir erime sürecine gireceği kritik "eşik noktasını" belirlemektir. Zira bu buz tabakasının tamamen erimesi, küresel deniz seviyelerinde 4 ila 5 metrelik bir yükselmeye yol açarak kıyı bölgelerinde yaşayan yaklaşık 680 milyon insanın yaşamını doğrudan tehdit edebilir.

Bu sezonki saha çalışmalarının eş başkanlığını Binghamton Üniversitesi'nden Molly Patterson ile Victoria Wellington Üniversitesi ve ETH Zürih'ten Huw Horgan üstlendi. Çıkarılan tortu çekirdeklerinin ilk analizleri, geçmişteki ısınma olaylarıyla doğrudan ilişkili olan önemli çevresel değişim dönemlerine işaret ediyor. Elde edilen bu somut jeolojik kanıtlar, mevcut iklim modellerinin doğruluğunu test etmek ve gelecekte deniz seviyesindeki artışa yönelik tahminleri daha güvenilir hale getirmek için kritik bir veri kaynağı olarak kullanılacak.

SWAIS2C projesi ayrıca, buzun doğrudan deniz tabanına oturduğu Crary Buz Yükseltisi'nin aksine, buz sahanlığının altında 55 metrelik bir okyanus boşluğunun bulunduğu KIS3 (Kamb Buz Akıntısı) bölgesinde de sondaj çalışmaları yürüttü. Crary'deki başarılı çekirdek alımı, önceki iki sezonda karşılaşılan teknik zorlukların ardından sondaj sisteminde yapılan stratejik modifikasyonların bir sonucu olarak gerçekleşti. Dünyanın bugünkünden daha sıcak olduğu dönemlerde biriken katmanları içerebilecek olan bu jeolojik arşiv, siyasi kararların alınmasında ve küresel uyum stratejilerinin geliştirilmesinde hayati bir rol oynayacaktır.

Projenin eş liderlerinden Richard Levy, bu sondaj çalışmalarından elde edilen bilgilerin, iklim değişikliği karşısında daha dirençli bir dünya inşa etmek için elzem olduğunu vurguluyor. Saha operasyonları sırasında ekip, 1300 metreden fazla kaldırma borusu ve sondaj dizisi kullanarak döner sondaj tekniğini uyguladı. Jeolojik, glasyolojik ve jeofizik verileri bir araya getiren bu kapsamlı yaklaşım, Batı Antarktika Buz Tabakası'nın gelecekteki ısınma senaryolarına nasıl tepki vereceğini öngören sayısal modellerin iyileştirilmesini hedefliyor.

Bilim insanları, Ross Denizi'nin derinliklerinden çıkarılan bu örneklerin, Antarktika'nın geçmişteki iklimsel dalgalanmalarına dair en net tabloyu sunacağını belirtiyor. Bu veriler sadece geçmişi anlamakla kalmayacak, aynı zamanda insanlığın önümüzdeki yüzyıllarda karşılaşabileceği çevresel risklere karşı hazırlıklı olmasını sağlayacaktır. Araştırma ekibi, elde edilen verilerin küresel ölçekte paylaşılacağını ve iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemini bir kez daha kanıtladığını ifade ediyor.