Orka Wikie ponownie w centrum uwagi dzięki zdolności naśladowania ludzkich fonemów

W 2026 roku odnotowano ponowne zainteresowanie badaniem przeprowadzonym w 2018 roku, które wykazało, że orka o imieniu Wikie potrafiła imitować ludzkie fonemy, w tym słowo „hello”. Odkrycie to dostarczyło istotnych dowodów na zaskakującą elastyczność poznawczą oraz potencjał uczenia się wokalnego u orek, ssaków morskich znanych z zaawansowanej inteligencji.

Międzynarodowy zespół naukowców, w skład którego wchodzili badacze między innymi z Uniwersytetu St Andrews, postawił sobie za cel weryfikację skuteczności, z jaką orki potrafią kopiować dźwięki spoza ich naturalnego repertuaru wokalnego. Badania te, opublikowane w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B, skupiały się na zdolności do kontrolowania produkcji dźwięku, co kwalifikuje orki jako „otwarte uczące się wokalnie”. Eksperyment przeprowadzono w Marineland Aquarium w Antibes we Francji, gdzie przebywała wówczas czternastoletnia samica Wikie.

Badacze, w tym profesor Josep Call z Wydziału Psychologii i Neuronauki na Uniwersytecie St Andrews oraz doktor Jose Abramson z Uniwersytetu Complutense w Madrycie, najpierw nauczyli Wikie komendy „kopiuj” lub „naśladuj”, rozpoczynając od prostych dźwięków, takich jak skrzypienie drzwi. Faza treningowa była kluczowa, ponieważ orki generują dźwięki poprzez modulację ciśnienia powietrza wydmuchiwanego przez otwór nosowy, a nie za pomocą strun głosowych, co utrudnia imitację ludzkiej mowy. Po opanowaniu podstaw, Wikie była w stanie powtarzać słowa takie jak „hello” i „bye bye”, a także wymawiać imię swojej trenerki, Amy, oraz liczyć do trzech.

Naukowcy celowo wybrali słowa niezwiązane z żadnym znanym jej znaczeniem, aby sprawdzić czystą zdolność do kopiowania nieznanych wokalizacji, a nie tylko powtarzanie znanych komend. Orka często osiągała rozpoznawalne kopie już po pierwszych dziesięciu próbach; w przypadku „hello” i „jeden, dwa, trzy” nawet za pierwszym razem, co stanowiło mocny dowód na zdolność uczenia się nowych dźwięków poprzez imitację. Wyniki te sugerują, że orki, podobnie jak delfiny, należą do nielicznych ssaków poza ludźmi, które potrafią nauczyć się wytwarzać zupełnie nowy dźwięk wyłącznie na podstawie jego usłyszenia.

W kontekście kognitywistyki zwierząt, zdolność ta jest porównywalna do ludzkiej imitacji wokalnej, która napędza ewolucję kultury. Ponadto, orki na wolności wykazują rozwinięte dialekty specyficzne dla swoich stad, a badanie Wikie częściowo potwierdziło, że zmiana środowiska może prowadzić do zmiany tych wokalizacji w wyniku uczenia się. Mózgi orek, drugie co do wielkości wśród ssaków morskich, wykazują skomplikowane okablowanie neuronalne, co wskazuje na zaawansowaną zdolność do interakcji społecznych i innowacyjności, co ma istotne implikacje dla strategii ochrony tych drapieżników szczytowych.