Szympansy z Ngamba Island Wykazują Racjonalną Rewizję Przekonań w Badaniach Poznawczych

Przełomowe badania przeprowadzone pod koniec 2025 roku dostarczyły dowodów na to, że szympansy wykazują zdolność do racjonalnego korygowania swoich przekonań w obliczu nowych informacji. Odkrycie to ma fundamentalne znaczenie dla rozumienia inteligencji w królestwie zwierząt, rzucając nowe światło na procesy poznawcze, które wcześniej uważano za domenę wyłącznie ludzką. Rezultaty, opublikowane w czasopiśmie Science, sugerują, że racjonalność rozciąga się na kontinuum międzygatunkowe, co ma implikacje dla rozwoju sztucznej inteligencji.

Eksperymenty przeprowadzono w Sanktuarium Szympansów Ngamba Island w Ugandzie, placówce prowadzonej przez Chimpanzees Sanctuary and Wildlife Conservation Trust (CSWCT) od 1997 roku, która zapewnia schronienie ponad 40 osieroconym szympansom. W testach, w których uczestniczyło od piętnastu do dwudziestu trzech szympansów, badacze przedstawiali zwierzętom dwa pudełka, z których jedno zawierało pożywienie. Początkowo małpy otrzymywały słabsze poszlaki, takie jak sygnał dźwiękowy, a następnie dostarczano im silniejsze dowody, często wizualne, wskazujące na inne pudełko.

Kluczowym wynikiem była konsekwentna modyfikacja początkowych wyborów przez szympansy, gdy otrzymywały bardziej przekonujące dane, co jest podstawową cechą racjonalnego myślenia, zwanego rewizją przekonań. Badacze, w tym profesor Jan Engelmann z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, dr Emily Sanford z UC Berkeley Social Origins Lab oraz profesor Hanna Schleihauf z Uniwersytetu w Utrechcie, wykluczyli prostsze wyjaśnienia, takie jak błąd recencyjności. Modelowanie obliczeniowe potwierdziło, że podejmowanie decyzji przez szympansy było zgodne z racjonalnymi strategiami rewizji przekonań, analogicznymi do bayesowskiego modelu rozumowania stosowanego u ludzi.

Ta elastyczna zdolność rozumowania, często kojarzona z czteroletnimi dziećmi, podważa tradycyjne poglądy, jakoby racjonalność była wyłączną domeną człowieka. Profesor Engelmann podkreślił, że różnica między ludźmi a szympansami stanowi część szerszego kontinuum. Wyniki te sugerują, że zaawansowane zdolności poznawcze, takie jak rewizja przekonań, mogą mieć głębsze ewolucyjne korzenie, niż wcześniej zakładano, potencjalnie nie wymagając złożonego języka.

Sanktuarium Ngamba Island, współpracujące z instytucjami akademickimi, w tym z Uniwersytetem w Portsmouth i Uniwersytetem w St Andrews, pozostaje kluczowym ośrodkiem dla tego typu badań behawioralnych. Zrozumienie, w jaki sposób naczelne korygują swoje przekonania, może wpłynąć na modele uczenia się u dzieci oraz na projektowanie systemów sztucznej inteligencji, definiując, które zdolności poznawcze są dziedzictwem wspólnym, a które specyficzne dla gatunku ludzkiego.