Wereldwijde plasticproductie bereikt recordhoogte in 2026 ondanks strengere regelgeving

Ondanks een groeiend milieubewustzijn en de intensivering van politieke maatregelen, stevent de wereldwijde productie van plastic in 2026 af op recordcijfers. Met een jaarlijkse output die de grens van 430 miljoen ton overschrijdt, wordt de kloof tussen ambitieuze regelgeving en de feitelijke industriële realiteit pijnlijk zichtbaar. Bijna de helft van deze enorme hoeveelheid bestaat uit wegwerpartikelen, wat een immense druk legt op afvalbeheersystemen wereldwijd. Ter illustratie van de klimaatimpact: in 2019 bedroeg de totale CO2-uitstoot gedurende de gehele levenscyclus van plastic ongeveer 1,8 miljard ton, wat de significante rol van deze sector in de wereldwijde klimaatverandering onderstreept.

Op regionaal niveau worden diverse wetgevende initiatieven ontplooid om de lasten van afvalverwerking te verschuiven van de belastingbetaler naar de producenten zelf. Een markant voorbeeld is de Canadese provincie Ontario, waar op 1 januari 2026 een driejarige overgangsperiode naar een systeem van Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (EPR) voor verpakkingsmaterialen en papierproducten werd afgerond. Todd McCarthy, de minister van Milieu van Ontario, verklaarde dat dit systeem recycling eenvoudiger en consistenter moet maken voor de inwoners, terwijl gemeenten gezamenlijk meer dan 200 miljoen dollar besparen. Onder dit EPR-model zijn producenten nu volledig verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van hun verpakkingen aan het einde van de levensduur, wat hen moet stimuleren tot duurzamere keuzes.

In de Verenigde Staten zet Californië een belangrijke stap met de inwerkingtreding van de senaatswet SB 1053 op 1 januari 2026. Deze wet voert een verbod in op de meeste plastic boodschappentassen, inclusief de dikkere varianten die voorheen als herbruikbaar werden beschouwd. Volgens deze nieuwe regelgeving zijn winkeliers verplicht om klanten uitsluitend nog gerecyclede papieren tassen of niet-plastic herbruikbare alternatieven aan te bieden. Hoewel de wet een minimale vergoeding van 10 cent per papieren tas voorschrijft, toont de wetgever hiermee een vastberadenheid om het gebruik van wegwerpplastic op consumentenniveau drastisch in te perken.

Parallel aan deze lokale maatregelen zet de internationale gemeenschap haar diplomatieke inspanningen voort om tot een wereldwijd juridisch bindend verdrag tegen plasticvervuiling te komen. De vijfde sessie van het Intergouvernementeel Onderhandelingscomité (INC-5), onder auspiciën van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP), stuitte echter op diepe verdeeldheid. Hierdoor bleek het onmogelijk om binnen de gestelde termijn consensus te bereiken over de verdragstekst. Als gevolg hiervan is een derde deel van deze sessie, INC-5.3, gepland voor 7 februari 2026 in het Internationaal Conferentiecentrum van Genève (CICG) in Zwitserland. Deze bijeenkomst zal uitsluitend een organisatorisch en administratief karakter hebben, inclusief de verkiezing van het leiderschap, zonder dat er inhoudelijke onderhandelingen plaatsvinden.

Naast de juridische verschuivingen blijven culturele barrières een systeemverandering in de weg staan, wat met name zichtbaar is in Japan. De diepgewortelde traditie van het individueel verpakken van producten, voortkomend uit het concept van gastvrijheid (omotenashi) en een sterke focus op hygiëne, blijft dominant. Dit is het geval ondanks eerdere pogingen tot verandering, zoals de invoering van een vergoeding voor plastic tasjes in 2021. De statistieken schetsen een zorgwekkend beeld: het wereldwijde recyclingpercentage voor plastic blijft steken op ongeveer 9%, terwijl plastic verpakkingen circa 35% van de totale consumptie beslaan. Elke dag belandt het equivalent van ongeveer 2000 vuilniswagens aan plastic in onze waterwegen.

Grote marktspelers zoals Exxon Mobil Corporation, BASF SE en Saudi Basic Industries Corporation (SABIC) blijven een dominante rol spelen in de wereldwijde productie. De markt als geheel zal naar verwachting groeien tot een waarde van 733,58 miljard dollar in 2026. Hiermee bevestigt het jaar 2026 een hardnekkige paradox: terwijl de wetgeving wereldwijd strenger wordt, blijven de productievolumes ongekend hoog. Dit onderstreept de noodzaak voor nog krachtiger ingrijpen, specifiek gericht op het beperken van de productie van nieuw, primair plastic om de ecologische balans te herstellen.