EU streeft naar twintigste sanctiepakket tegen Rusland voor vierjarige invasiedag

De Europese Unie bereidt de implementatie voor van het twintigste sanctiepakket gericht tegen de Russische Federatie, met als politiek vastgesteld doel de adoptie op 24 februari 2026, precies vier jaar na de grootschalige invasie van Oekraïne. Hoewel de politieke prioriteit momenteel ligt bij het veiligstellen van de financiering voor Oekraïne voor de periode 2026-2027, wordt verwacht dat de Europese Commissie haar conceptvoorstellen voor deze nieuwe maatregelen nog in januari 2026 zal presenteren. De Raad van de Europese Unie heeft reeds besloten dat de bestaande economische sancties ten minste verlengd moeten worden tot 31 juli 2026, wat de continuïteit van de druk op Moskou bevestigt.

Het voorgenomen twintigste pakket beoogt de economische druk te verhogen en de huidige sanctieregeling te verstevigen door het dichten van geconstateerde mazen in de wet. Een cruciaal voorgesteld onderdeel is het treffen van individuen die betrokken zijn bij de illegale deportatie en ideologische heropvoeding van Oekraïense kinderen, wat zal leiden tot reisverboden en het bevriezen van hun activa. Daarnaast wordt een importverbod op Russisch uranium overwogen, wat een directe impact zou hebben op de staatskernenergiecorporatie Rosatom. Dit voorstel stuitte voorheen op weerstand van lidstaten als Frankrijk en België vanwege de hogere inkoopprijzen uit alternatieve bronnen zoals Australië of Canada.

Specifieke voorstellen van lidstaten benadrukken de gerichte aanpak van de EU. Zweden heeft bijvoorbeeld een algeheel verbod voorgesteld op maritieme diensten voor schepen die Russische koolwaterstofenergiebronnen vanuit Russische havens vervoeren. Finland en Zweden pleiten gezamenlijk voor strengere beperkingen op de export van Russische meststoffen en het schrappen van de waardelimiet voor de export van luxegoederen naar Rusland. Deze handelsbeperkingen worden aangevuld met verwachte restricties binnen de financiële sector.

Ter vergelijking, het negentiende pakket, aangenomen op 23 oktober 2025, concentreerde zich op het afsnijden van energieopbrengsten en het verbieden van bepaalde dual-use technologie-exporten, inclusief een gefaseerd verbod op de import van Russisch LNG dat in 2027 van kracht wordt. De voortdurende inspanningen om mazen te dichten, zoals de recente maatregelen tegen handelaren die de Russische schaduwvloot beheren, tonen de dynamische aard van de sanctie-instrumenten aan. Het negentiende pakket legde reeds extra sancties op aan 117 schepen van de schaduwvloot, waarmee het totaal op 557 kwam, om de omzeiling van het olieprijsplafond tegen te gaan.

De voortdurende transit van Russisch uranium via EU-landen, zoals de verwerking in de ANF-fabriek in Lingen via Nederland, illustreert de complexiteit van het volledig afsnijden van deze inkomstenstromen, ondanks de wenselijkheid van sancties tegen de civiel-nucleaire inkomsten die onder andere door het Nederlandse kabinet wordt gedeeld. De ambitieuze tijdlijn voor de adoptie van het twintigste pakket, binnen ongeveer een maand na de verwachte presentatie in januari 2026, weerspiegelt de snelheid waarmee eerdere overeenkomsten doorgaans werden bereikt. Deze procedurele focus op nieuwe maatregelen vindt plaats naast de bredere strategische inspanningen, wat duidt op een alomvattende reactie op de aanhoudende agressie. Sinds de eerste ronde in 2014 omvat de internationale sanctiecampagne reeds meer dan 16.500 maatregelen tegen Rusland.