Internationaal Gerechtshof Begint Hoorzittingen in Gambia's Genocidezaak Tegen Myanmar

Op 12 januari 2026 zijn in Den Haag, Nederland, de langverwachte openbare hoorzittingen gestart bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) over de grondslagen van de genocidezaak die Gambia tegen Myanmar heeft aangespannen. Deze zittingen markeren een cruciaal moment, aangezien het 'Wereldhof' voor het eerst in meer dan tien jaar de volledige grondslagen van een genocidezaak onderzoekt. De focus ligt op de centrale vraag of Myanmar de Genocideconventie van 1948 heeft geschonden door zijn optreden tegen de Rohingya-minderheid.

De hoorzittingen, die drie weken zullen duren tot en met 29 januari 2026, behandelen de substantie van de beschuldigingen die voortvloeien uit de militaire operatie in Rakhine State in 2017. Deze operatie ging gepaard met ernstige beschuldigingen van massamoorden, wijdverbreide verkrachtingen en brandstichting, wat leidde tot de vlucht van meer dan 700.000 Rohingya naar Bangladesh. De juridische procedure, die Gambia in november 2019 initieerde, richt zich op de vaststelling van de staatsverantwoordelijkheid van Myanmar voor genocide, en niet op de strafrechtelijke aansprakelijkheid van individuen.

Het Hof had in juli 2022 al een belangrijke stap gezet door de bezwaren van Myanmar tegen de jurisdictie van het Hof af te wijzen, waardoor de zaak kon vorderen naar deze fase. Gambiaanse advocaten, waaronder Paul S. Reichler, hebben aangevoerd dat zonder de inmenging van het ICJ de militaire junta geen beperkingen zou ondervinden bij de vervolging van de Rohingya. De procedure omvat de zeldzame getuigenverklaring van slachtoffers in gesloten zittingen, waarbij vertegenwoordigers van de Rohingya, zoals Lucky Karim van Refugee Women for Peace and Justice, aanwezig zijn.

De situatie van de Rohingya in Myanmar blijft gespannen. Naar schatting verblijven nog 1,2 miljoen Rohingya onder moeilijke omstandigheden in het land, terwijl mensenrechtenschendingen, met name sinds de militaire coup van februari 2021, naar verluidt aanhouden. Het Hof legde reeds in januari 2020 voorlopige maatregelen op om genocidale daden te voorkomen, maar rapporten wijzen uit dat de misstanden voortduren. De huidige militaire leiding, onder leiding van Senior Generaal Min Aung Hlaing, wordt geconfronteerd met toenemende internationale druk, waaronder een arrestatiebevel dat in 2024 door de aanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) is aangevraagd wegens misdaden tegen de menselijkheid.

Myanmar heeft de beschuldigingen stelselmatig ontkend en de gebeurtenissen afgeschilderd als het gevolg van gevechten met opstandelingen. De bredere context van de zaak omvat de historische onderdrukking van de Rohingya, een overwegend islamitische etnische minderheid die al generaties lang in Rakhine State woont maar niet als staatsburger wordt erkend. De uitkomst van deze hoorzittingen kan een belangrijk precedent scheppen voor andere staatsgerichte genocidezaken, zoals die aangespannen door Zuid-Afrika tegen Israël, en kan de politieke druk op de junta aanzienlijk verhogen.