De Europese Commissie heeft voor het eerst een omvattende strategie gepresenteerd om armoede in de lidstaten van de Unie te bestrijden. Vicevoorzitter van de EC Roxana Mînzatu verklaarde dat het initiatief tot doel heeft om armoede in de EU binnen 25 jaar, dus tegen 2050, volledig uit te bannen.
De omvang van het probleem
Momenteel lopen in de 27 EU-landen ongeveer 92,7 miljoen mensen, bijna één op de vijf inwoners van het blok, het risico op armoede of sociale uitsluiting. Eerder stelde de EU zich ten doel om het aantal mensen met een armoederisico tegen 2030 met minstens 15 miljoen te verminderen, maar tot nu toe is de situatie voor slechts ongeveer 3,7 miljoen mensen verbeterd.
Wat de EC precies voorstelt
De strategie tegen armoede beschikt niet over een apart eigen budget en steunt vooral op aanbevelingen, richtlijnen voor best practices en coördinatie tussen de lidstaten. De Commissie rekent op een herverdeling en efficiënter gebruik van reeds toegewezen middelen: zo is er uit het Europees Sociaal Fonds ongeveer 50,2 miljard euro gereserveerd voor sociale integratie en de bestrijding van materiële nood, terwijl er in de volgende meerjarenbegroting nog eens ongeveer 100 miljard euro is voorzien voor sociaal beleid.
Centraal in de strategie staan de bescherming van kinderen uit gezinnen met lage inkomens, ondersteuning voor daklozen en mensen met een beperking, het uitbreiden van sociale en betaalbare huisvesting, het versterken van hulpprogramma's voor huishoudens en het bevorderen van de arbeidsparticipatie van werklozen.
Kindergaranties en digitale hulpmiddelen
Een van de belangrijkste initiatieven is de versterking van de Europese kindergarantie en de geleidelijke uitbreiding van een instrument dat de kindergarantiekaart wordt genoemd. Dit is een digitaal hulpmiddel waarmee nationale autoriteiten behoeftige kinderen in kaart kunnen brengen en hen gratis diensten kunnen aanbieden: onderwijs, voeding, gezondheidszorg en sociale ondersteuning.
De doelstellingen voor de twee fasen
De EU hanteert twee samenhangende doelen:
- tegen 2030 het aantal mensen dat risico loopt op armoede of sociale uitsluiting met minstens 15 miljoen verminderen, waaronder minimaal 5 miljoen kinderen;
- op de lange termijn, tegen 2050, armoede en sociale uitsluiting in de EU volledig uitbannen.
Experts merken op dat dit doel uiterst ambitieus is, vooral omdat de eerste resultaten pas tegen 2030 zichtbaar zullen zijn en de realisatie ervan politieke wil en systemische hervormingen binnen de lidstaten vereist.
Geen apart budget en op eigen kracht
Een belangrijk kenmerk van het initiatief is dat de EU geen extra geld vrijmaakt specifiek voor een begroting ter bestrijding van armoede. De Commissie roept lidstaten op om bestaande Europese fondsen effectiever in te zetten en nationale uitgaven te herverdelen, wat in feite betekent dat zij armoede zelfstandig moeten overwinnen aan de hand van de Brusselse richtlijnen.
Belang voor de toekomst van de EU
Als de strategie wordt uitgevoerd, kunnen toekomstige generaties Europeanen al opgroeien in een omgeving met een fundamenteel lager armoedeniveau en een kleinere sociale kloof. Tegelijkertijd hangt het succes niet zozeer af van verklaringen in Brussel, maar van de bereidheid van elke afzonderlijke staat om sociale stelsels, het belastingbeleid en de benadering van wonen, onderwijs en gezondheidszorg te veranderen.
