Onderzoek bevestigt: honden reageren op de betekenis van woorden via geluidspanelen

De recente NOVA-documentaire heeft de aandacht gevestigd op het fascinerende fenomeen waarbij honden geluidspanelen gebruiken om hun verlangens en behoeften te communiceren. Deze ontwikkeling heeft de wetenschappelijke gemeenschap gestimuleerd om de cognitieve vermogens van honden op een veel dieper niveau te onderzoeken. Deze discipline, die bekendstaat als augmentatieve inter-species communicatie (AIC), maakt een snelle groei doormaken nu duizenden hondeneigenaren wereldwijd hun huisdieren trainen om met dergelijke apparaten te werken. Centraal in deze ontwikkelingen staan de grootschalige onderzoeken van vooraanstaande cognitieve wetenschappers, waaronder dr. Federico Rossano van de Universiteit van Californië in San Diego en dr. Amalia Bastos van de Johns Hopkins Universiteit. Dit project is een van de meest omvangrijke studies naar diercommunicatie tot nu toe en maakt gebruik van burgerwetenschap om data van een enorme groep deelnemers te analyseren.

De wetenschappelijke resultaten, die in augustus 2024 werden gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift PLOS ONE, tonen aan dat honden die getraind zijn met geluidspanelen in staat zijn om adequaat te reageren op specifieke woorden. Dit effect bleek onafhankelijk van de manier waarop het woord werd gepresenteerd: of het nu mondeling werd uitgesproken door een mens of werd geactiveerd via een druk op de knop van het apparaat. Uit de tests bleek dat de dieren contextueel relevant gedrag vertoonden in reactie op termen die gerelateerd zijn aan voedsel, spel en het naar buiten gaan. Opvallend is dat deze reacties consistent bleven, zelfs wanneer het woord werd uitgesproken door een voor de hond onbekend persoon. Hoofdonderzoeker Federico Rossano benadrukte dat deze bevindingen bewijzen dat woorden een intrinsieke betekenis hebben voor honden en dat zij reageren op de taal zelf, in plaats van enkel op subtiele signalen zoals de lichaamstaal van hun eigenaar.

Tijdens de experimenten, waarbij 30 honden fysiek aanwezig waren en een aanvullend burgerwetenschappelijk onderzoek werd uitgevoerd met 29 eigenaren, werd vastgesteld dat woorden zoals 'spelen' en 'buiten' zeer specifieke en correcte reacties opriepen. Een uitgebreide analyse van gegevens van 152 honden uit een ander deelonderzoek bevestigde bovendien dat het indrukken van de knoppen geen toevallige handeling is of een simpele imitatie van het gedrag van de eigenaar. De onderzoekers identificeerden combinaties van twee knoppen die aanzienlijk vaker werden gebruikt dan op basis van louter toeval verwacht mocht worden. Dit duidt op een bewuste en doelgerichte uiting van verlangens door de dieren. Concrete voorbeelden van zulke betekenisvolle combinaties zijn 'buiten' in combinatie met 'toilet', of de koppeling tussen 'eten' en 'water'.

Ondanks deze veelbelovende resultaten blijven wetenschappers een zekere voorzichtigheid betrachten in hun conclusies. Hoewel de verzamelde data de opzettelijke uiting van verlangens ondersteunen, betekent dit niet automatisch dat honden taal begrijpen op een abstracte, menselijke manier. Professor Arik Kershenbaum van de Universiteit van Cambridge suggereerde dat honden weliswaar sterke associaties vormen, maar dat zij de abstracte aard van taal mogelijk niet volledig doorgronden. De fundamentele wetenschappelijke vraag die nog openstaat, is of dieren de betekenis van een woord echt begrijpen los van de fysieke locatie van de knop op het paneel of de directe beloning die zij verwachten na het indrukken ervan.

Het werk van Rossano en zijn collega's, waaronder Zachary N. Houghton van de Universiteit van Californië in Davis en Lucas Naranjo van CleverPet, Inc., markeert het eerste empirische onderzoek binnen 's werelds grootste langetermijnproject naar huisdieren die getraind zijn met communicatieknoppen. Het succesvol beheersen van deze technologie door honden kan in de nabije toekomst ons begrip van de behoeften van onze huisdieren aanzienlijk verfijnen en de emotionele band tussen mens en dier verder versterken. De documentaire 'Can Dogs Talk?', waarin Rossano een centrale rol speelt en zijn inzichten deelt, ging op 4 februari 2026 in première op PBS.