Geothermische kraamkamer: hoe roggen vulkanen gebruiken om hun nageslacht te redden

Op een diepte van anderhalve kilometer voor de kust van Brits-Columbia heeft de natuur een grootschalig technisch project opgezet. Een expeditie van het Ministerie van Visserij en Oceanen van Canada (DFO) ontdekte op de top van de onderzeese vulkaan Tuzo Wilson een gigantische verzameling eieren van de Pacifische witte rog (Bathyraja spinosissima). Dit is niet zomaar een toevallig legsel. Het is de grootste diepzee-"incubator" die de wetenschap kent.

Pacifische witte roggen zijn bewoners van extreme duisternis en kou. Gewoonlijk leggen ze hun eieren op dieptes tot 3000 meter, waar de watertemperatuur nauwelijks boven het vriespunt uitkomt. Onder dergelijke omstandigheden vertraagt de stofwisseling zodanig dat de ontwikkeling van het embryo wel vijf jaar kan duren. Hoe overleeft een soort waarvan het nageslacht zo lang weerloos is?

Het antwoord werd gevonden op de hellingen van Tuzo Wilson. Onderzoekers legden met behulp van diepzeevaartuigen vast hoe de roggen geothermische warmte gebruiken. De vulkaan stoot voortdurend stromen warm, mineraalrijk water uit. De temperatuur is hier aanzienlijk hoger dan in de omgeving. De roggen leggen hun leerachtige kapsels, die qua vorm lijken op stevige kussentjes, doelbewust in deze zones.

Bioloog Cherisse Du Preez merkt op dat een dergelijke natuurlijke "verwarming" de incubatietijd met de helft kan verkorten. In een wereld waar elke extra dag in de schaal het risico vergroot om iemands lunch te worden, is dit een cruciaal voordeel.

De schaal is interessant. De hellingen van de berg zijn letterlijk bezaaid met lagen eieren. Volgens verschillende schattingen rijpen hier tegelijkertijd enkele honderdduizenden tot een miljoen exemplaren. Waarom is dit belangrijk voor ons? We zijn gewend om diepzeevulkanen te zien als zones van vernietiging of zeldzame oases voor bacteriën. Het blijkt dat ze belangrijke knooppunten zijn voor de voortplanting van grote mariene roofdieren.

De bescherming van dergelijke plaatsen is geen kwestie van milieuactivisme, maar een taak om de balans van de oceaan te behouden. Als één hotspot een populatie roggen over duizenden kilometers in de omtrek voorziet, hoe kwetsbaar is dit systeem dan? Vooralsnog beginnen we pas net te begrijpen hoe de warmte uit het binnenste van de aarde het leven in de ijzige leegte van de oceaanbodem voedt.

Deze ontdekking geeft hoop dat de oceaan over veel meer zelfherstellende mechanismen beschikt dan we gewend zijn te denken.