Onderwijs 2026: Verschuiving naar Mensontwikkeling boven Kennisoverdracht

Tegen het jaar 2026 tekent zich een duidelijke transitie af in het onderwijslandschap, waarbij de nadruk verschuift van louter kennisabsorptie via gestandaardiseerde toetsen naar een diepgaandere vorm van leren gericht op menselijke ontwikkeling. De fundamentele realiteit die deze verandering drijft, is de erkenning dat de school primair een instituut voor mensvorming moet zijn, een plek waar de persoonlijkheid wordt gecultiveerd en waarden wortel schieten. Onderwijs wordt hierbij gezien als de actieve realisatie van menselijk potentieel, waarbij zowel het intellect als het gevoelsleven wordt aangesproken.

Deze evolutie wordt versneld door de opkomst van kunstmatige intelligentie, waardoor de prioriteit niet langer het tekort aan kennis is, maar de beheersing van emotionele intelligentie en de vaardigheid in het managen van intermenselijke relaties. Onderwijssystemen wereldwijd beginnen met recente beleidsaanpassingen in de periode 2025/2026 Sociaal-Emotioneel Leren (SEL) te integreren als een noodzakelijke voorwaarde voor effectieve academische vooruitgang. Onderzoek uit 2026 bevestigt dat de meerderheid van de toonaangevende onderwijsmodellen emotionele intelligentie als een cruciaal kernonderdeel beschouwt.

De filosofische grondslag voor deze beweging wordt al lang gelegd door denkers als John Dewey, die stelde dat onderwijs het leven zelf is, waarmee hij de intrinsieke verbondenheid van leren en het ervaren van het leven benadrukte. De kloof tussen hoogopgeleide individuen die moeite hebben met levensdruk of het onderhouden van gezonde relaties, wijst op een structureel tekort in de emotionele en sociale vorming die traditioneel in de vroege schooljaren werd nagelaten. Deze verschuiving vereist dat onderwijsinstellingen overgaan van het simpelweg overdragen van feiten naar het actief cultiveren van sociale en emotionele vaardigheden.

De implementatie van een sociaal-emotionele benadering heeft een direct meetbaar effect op de schoolomgeving, wat resulteert in een significante daling van pestgedrag en een verhoogde capaciteit voor empathie en wederzijds begrip. Een meta-analyse van CASEL (Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning) toonde aan dat SEL-programma's bij meer dan een miljoen studenten een meetbare verbetering in academische prestaties bewerkstelligden. De invloed van John Dewey, die in 1916 zijn klassieker Democracy & Education publiceerde, blijft relevant in zijn pleidooi voor een onderwijssysteem dat nauw verbonden is met de lokale gemeenschap. De John Dewey Society zal in augustus 2026 haar 90-jarig jubileum vieren in Montréal, Canada, waarbij de focus ligt op het analyseren van hedendaagse sociale vraagstukken door de lens van Dewey's werk.

De centrale vraag voor de komende jaren blijft of de onderwijswereld werkelijk bereid is de overgang te maken van een model van 'kennisoverdracht' naar een model van 'mensopbouw'.