Nhật Bản khai thác thành công đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét dưới đáy Thái Bình Dương

Chính phủ Nhật Bản vào ngày 2 tháng 2 năm 2026 đã chính thức xác nhận việc thu hồi thành công các lớp bùn trầm tích giàu nguyên tố đất hiếm (REE) từ độ sâu kỷ lục 6.000 mét dưới đáy Thái Bình Dương. Đây là cột mốc quan trọng khi lần đầu tiên trên thế giới, một hoạt động khai thác vật liệu ở độ sâu cực lớn như vậy được thực hiện thành công. Bước tiến này không chỉ là một thành tựu kỹ thuật mà còn là chiến lược then chốt nhằm củng cố an ninh kinh tế quốc gia, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung nhập khẩu từ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Sứ mệnh thử nghiệm thu thập mẫu vật đã được triển khai quyết liệt từ ngày 11 tháng 1 đến ngày 14 tháng 2 năm 2026 tại vùng biển bao quanh đảo Minami-Torishima, nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản. Đóng vai trò trung tâm trong chiến dịch chiến lược này là tàu khoan nghiên cứu khoa học «Chikyu», được vận hành bởi Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển-Trái đất Nhật Bản (JAMSTEC). Với khả năng khoan sâu tới 7.000 mét dưới đáy biển, con tàu đã bắt đầu neo đậu tại khu vực thực địa từ tháng 1 năm 2026 để thực hiện nhiệm vụ lịch sử này.

Các đánh giá sơ bộ về tiềm năng của mỏ khoáng sản tại khu vực Minami-Torishima cho thấy những con số vô cùng ấn tượng. Trữ lượng đất hiếm ước tính tại đây vượt quá 16 triệu tấn, một con số có thể biến nơi này thành một trong những kho dự trữ lớn nhất hành tinh. Các nguyên tố đất hiếm, bao gồm neodymium và dysprosium, được xem là những thành phần không thể thay thế trong quy trình sản xuất nam châm cường độ cao. Đây là những vật liệu thiết yếu cho ngành công nghiệp xe điện, các thiết bị điện tử tiên tiến và cả các hệ thống phòng thủ quốc gia hiện đại.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang nắm giữ thị phần chi phối trong việc sản xuất và chế biến đất hiếm toàn cầu, việc đa dạng hóa nguồn cung đã trở thành ưu tiên hàng đầu của Tokyo. Phó Chánh văn phòng Nội các Ozaki Masanao khẳng định quyết tâm của Nhật Bản trong việc đảm bảo nguồn cung ổn định thông qua các nỗ lực đa dạng hóa và hợp tác phát triển với các quốc gia có cùng chí hướng. Bối cảnh địa chính trị này càng trở nên căng thẳng sau những tuyên bố của Thủ tướng Sanae Takaichi về vấn đề Đài Loan vào tháng 11 năm 2025, dẫn đến việc Bắc Kinh thắt chặt xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản.

Nhận định về sự kiện này, nhà nghiên cứu Takahiro Kamisuna từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế cho rằng việc khai thác ổn định sẽ bảo vệ chuỗi cung ứng nội địa và giảm đáng kể sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuy nhiên, bên cạnh những lời khen ngợi từ cộng đồng khoa học, các nhà hoạt động môi trường cũng bày tỏ lo ngại về những tác động tiêu cực tiềm tàng của việc khai thác dưới biển sâu đối với hệ sinh thái đại dương. Để hiện thực hóa mục tiêu thương mại hóa, Nhật Bản dự kiến sẽ tiến hành một đợt thử nghiệm quy mô lớn hơn vào năm 2027, với mục tiêu khai thác lên tới 350 tấn bùn mỗi ngày.

Thành công trong việc chiết xuất đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét, nơi ghi nhận nồng độ các nguyên tố ở mức rất cao, đã mở ra một chương mới trong nỗ lực đảm bảo an ninh tài nguyên của Nhật Bản. Đây là minh chứng cho khát vọng tự chủ công nghệ và khẳng định vị thế của quốc gia này trong việc tìm kiếm các giải pháp thay thế bền vững nhằm đạt được chủ quyền công nghệ trong tương lai gần.