Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc triệu tập phiên họp khẩn cấp về tình hình bạo lực tại Iran

Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã chính thức khởi xướng việc tổ chức một phiên họp khẩn cấp nhằm thảo luận về tình trạng bạo lực ngày càng gia tăng đối với những người biểu tình tại Iran. Quyết định triệu tập phiên họp đặc biệt này được đưa ra trong bối cảnh làn sóng phẫn nộ của người dân lan rộng trên khắp cả nước, bắt đầu từ ngày 28 tháng 12 năm 2025. Sáng kiến này đã nhận được sự đồng thuận và ủng hộ từ một số quốc gia thành viên quan trọng, bao gồm Iceland, Đức và Vương quốc Anh, với mục tiêu tập trung xem xét các báo cáo về những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng trong quá trình trấn áp các cuộc biểu tình.

Dựa trên các số liệu chính thức do chính quyền Iran công bố, số lượng thương vong liên quan đến các sự kiện trong tháng 1 năm 2026 là rất lớn. Một quan chức cấp cao của Iran đã xác nhận việc kiểm chứng ít nhất 5.000 trường hợp tử vong, trong đó có khoảng 500 người thuộc các lực lượng an ninh. Tuy nhiên, các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế lại đưa ra những đánh giá khác biệt đáng kể, phản ánh tình trạng thiếu minh bạch thông tin do việc cắt đứt các phương tiện liên lạc. Nhóm HRANA, có trụ sở tại Hoa Kỳ, tính đến ngày 17 tháng 1 đã xác minh được 3.090 người biểu tình thiệt mạng, đồng thời cho biết tổng số người bị bắt giữ đã vượt mốc 24.000 người. Thậm chí, các nguồn tin y tế nội bộ được tờ The Sunday Times trích dẫn còn đưa ra con số gây sốc hơn, ước tính số người thiệt mạng nằm trong khoảng từ 16.500 đến 18.000 người, và số người bị thương lên tới 330.000 người tính đến thời điểm ngày 17 tháng 1 năm 2026.

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc, ông Volker Türk, đã bày tỏ sự quan ngại sâu sắc và lên án mạnh mẽ các hành vi bạo lực gây ra nhiều thương vong, bao gồm cả các nạn nhân là trẻ vị thành niên. Ông đã công khai đưa ra yêu cầu đối với ban lãnh đạo Iran về việc chấm dứt ngay lập tức các hành động đàn áp, đồng thời khẳng định rằng việc sử dụng thuật ngữ "khủng bố" để gán cho những người biểu tình hòa bình nhằm biện minh cho việc sử dụng vũ lực là điều không thể chấp nhận. Ông Türk nhấn mạnh rằng chu kỳ bạo lực này cần phải được chấm dứt ngay lập tức, và tất cả các hành vi vi phạm được phát hiện đều cần phải được tiến hành điều tra một cách kỹ lưỡng, độc lập và khách quan, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế.

Các tổ chức nhân quyền uy tín như Human Rights Watch và Amnesty International đang nỗ lực vận động để thiết lập một cuộc điều tra độc lập dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc. Họ chỉ ra rằng các hành động trấn áp gây chết người của lực lượng an ninh đã trở nên khốc liệt hơn sau ngày 8 tháng 1 năm 2026, thời điểm trùng với việc chính quyền áp dụng lệnh cắt internet gần như hoàn toàn trên toàn quốc. Các nhóm này kêu gọi mở rộng thẩm quyền cho Phái đoàn Tìm kiếm Sự thật, vốn đã được Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc thành lập từ năm 2022. Ngược lại, người phát ngôn chính thức của Tehran đã bác bỏ mọi cáo buộc về việc giết người hàng loạt trái pháp luật, khẳng định rằng các biện pháp của lực lượng an ninh là phản ứng cần thiết trước những hành vi khiêu khích có vũ trang. Trong khi đó, tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an vào ngày 15 tháng 1, bà Martha Pobi, Trợ lý Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, đã lên tiếng kêu gọi chính quyền không áp dụng hình phạt tử hình đối với những người bị bắt giữ.