Rada Praw Człowieka ONZ zwołuje sesję nadzwyczajną w obliczu eskalacji przemocy w Iranie

Rada Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych zainicjowała zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia, którego głównym tematem jest gwałtowny wzrost brutalności wobec demonstrantów na terytorium Iranu. Decyzja o zorganizowaniu tej specjalnej sesji zapadła w odpowiedzi na szeroko zakrojone niepokoje społeczne, które rozpoczęły się w tym kraju 28 grudnia 2025 roku. Inicjatywa ta uzyskała poparcie wielu państw członkowskich, w tym Islandii, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii, i koncentruje się na analizie udokumentowanych, poważnych naruszeń praw człowieka, do których doszło podczas tłumienia protestów.

Oficjalne dane przedstawione przez irańskie władze wskazują na znaczną liczbę ofiar śmiertelnych związanych z wydarzeniami ze stycznia 2026 roku. Jeden z irańskich urzędników potwierdził weryfikację co najmniej 5 000 zgonów, wśród których znajduje się około 500 funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa. Niemniej jednak, organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka prezentują zupełnie inne szacunki, co uwypukla problem braku przejrzystości informacyjnej, pogłębiony przez celowe odłączanie sieci telekomunikacyjnych i blokady internetu.

Działająca w Stanach Zjednoczonych grupa HRANA do dnia 17 stycznia zweryfikowała śmierć 3 090 protestujących, podkreślając jednocześnie, że łączna liczba osób zatrzymanych przekroczyła próg 24 000 osób. Z kolei źródła medyczne wewnątrz kraju, na które powoływał się dziennik The Sunday Times, podawały jeszcze bardziej zatrważające liczby. Według tych doniesień, liczba zabitych mogła wynieść od 16 500 do 18 000 osób, natomiast liczba rannych według stanu na 17 stycznia 2026 roku była szacowana na 330 000 osób, co obrazuje skalę kryzysu.

Wysoki Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka, Volker Türk, wyraził głębokie zaniepokojenie i stanowczo potępił odnotowaną przemoc oraz ofiary, w tym osoby nieletnie. Publicznie zażądał on od irańskiego kierownictwa natychmiastowego zaprzestania działań represyjnych, kategorycznie stwierdzając, że używanie etykiety „terroryści” wobec pokojowych demonstrantów w celu usprawiedliwienia użycia siły jest niedopuszczalne. Türk nalegał, aby ten cykl przemocy został przerwany, a wszystkie ujawnione naruszenia poddane rzetelnemu i bezstronnemu dochodzeniu zgodnie z międzynarodowymi standardami.

Wiodące organizacje praw człowieka, w tym Human Rights Watch oraz Amnesty International, aktywnie lobbują na rzecz rozpoczęcia niezależnego śledztwa pod egidą ONZ. Zwróciły one uwagę na nasilenie śmiertelnych działań struktur siłowych po 8 stycznia 2026 roku, co zbiegło się w czasie z wprowadzeniem niemal całkowitej blokady internetu w całym kraju. Grupy te wzywają do rozszerzenia uprawnień Misji Ustalania Faktów, która została powołana przez Radę Praw Człowieka ONZ w 2022 roku, aby mogła ona skutecznie dokumentować obecne nadużycia.

W odpowiedzi na te oskarżenia, oficjalny przedstawiciel Teheranu odrzucił zarzuty o bezprawne masowe zabójstwa, twierdząc, że działania sił bezpieczeństwa stanowiły niezbędną reakcję na prowokacje zbrojne. Tymczasem Martha Pobee, Asystent Sekretarza Generalnego ONZ, podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa w dniu 15 stycznia, wezwała do zaniechania stosowania kary śmierci wobec osób zatrzymanych w związku z manifestacjami. Społeczność międzynarodowa z uwagą śledzi dalszy rozwój sytuacji, oczekując na konkretne kroki dyplomatyczne ze strony organów ONZ w Genewie.