Ủy ban Châu Âu triển khai công cụ tài chính EastInvest nhằm hỗ trợ các khu vực biên giới phía Đông

Vào thứ Năm, ngày 26 tháng 2 năm 2026, tại Brussels, Ủy ban Châu Âu (EC) đã chính thức tổ chức sự kiện thành lập và ra mắt Công cụ Tài chính EastInvest. Đây là một nền tảng tài trợ mới được thiết kế đặc biệt nhằm cung cấp sự hỗ trợ tập trung cho các khu vực thuộc Liên minh Châu Âu (EU) có đường biên giới tiếp giáp với Liên bang Nga, Cộng hòa Belarus và Ukraine. Sáng kiến này ra đời trong bối cảnh cần thiết phải giảm thiểu những thách thức về kinh tế và an ninh nảy sinh từ cuộc xung đột kéo dài tại Ukraine, giúp các địa phương này đứng vững trước những biến động địa chính trị phức tạp.

EastInvest không chỉ là một dự án đơn lẻ mà là thành phần then chốt trong Chiến lược của EU dành cho các khu vực phía Đông, vốn đã được EC thông qua vào ngày 18 tháng 2 năm 2026 với tiêu đề "Các khu vực mạnh mẽ vì một châu Âu an toàn". Chiến lược này xác định rõ năm trụ cột ưu tiên bao gồm: An ninh và khả năng phục hồi, Tăng trưởng và thịnh vượng khu vực, Tận dụng thế mạnh địa phương, Khả năng kết nối và Con người. Với quy mô nguồn lực ước tính lên tới 20 tỷ euro, cơ chế tài chính EastInvest được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ đầu tư dự án thuộc cả khu vực công và tư nhân tiếp cận nguồn vốn vay cũng như các dịch vụ tư vấn chuyên sâu.

Mục tiêu tham vọng của công cụ EastInvest là huy động ít nhất 28 tỷ euro từ các nguồn đầu tư công và tư nhân để thúc đẩy kinh tế vùng biên. Nền tảng này có sự tham gia của các định chế tài chính hàng đầu như Nhóm Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB), Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Châu Âu (EBRD), Ngân hàng Đầu tư Bắc Âu và Ngân hàng Phát triển Hội đồng Châu Âu, cùng với các ngân hàng phát triển quốc gia từ chín quốc gia thành viên chịu ảnh hưởng trực tiếp. Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen đã nhấn mạnh rằng sự ổn định và an ninh của các vùng lãnh thổ biên giới này đóng vai trò sống còn đối với sự an nguy của toàn bộ châu lục.

Phó Chủ tịch điều hành EC phụ trách gắn kết và cải cách, ông Raffaele Fitto, đã chỉ ra những con số cụ thể về địa lý: các khu vực biên giới này sở hữu hơn 3.500 km đường biên giới đất liền với Nga và Belarus, cùng gần 1.500 km với Ukraine. Kể từ sau cột mốc ngày 24 tháng 2 năm 2022, điều kiện sống và làm việc tại đây đã thay đổi chóng mặt. Chín quốc gia bao gồm Phần Lan, Estonia, Latvia, Lithuania, Ba Lan, Slovakia, Hungary, Romania và Bulgaria đang phải đối mặt với những hình thái chiến tranh hỗn hợp, việc vũ khí hóa vấn đề di cư, các cú sốc kinh tế nặng nề và tình trạng suy giảm dân số đáng báo động.

Trong lộ trình thực hiện chiến lược, việc phát triển cơ sở hạ tầng và đảm bảo an ninh năng lượng được đặt lên hàng đầu, tiêu biểu là dự án tích hợp hệ thống điện Baltic vào mạng lưới chung của châu Âu và xây dựng hạ tầng hydro xuyên biên giới. Thủ tướng Romania, ông Ilie Bolojan, khẳng định rằng sườn phía Đông của EU đang trở thành trụ cột của sự gắn kết, bền vững và an ninh nhờ những sáng kiến như EastInvest. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hạ tầng trong việc chuẩn bị cho công cuộc tái thiết Ukraine sau này. Tại sự kiện ở Brussels, với sự hiện diện của Chủ tịch EIB Nadia Calviño cùng Thủ tướng các nước Estonia, Latvia, Lithuania và Romania, một bản tuyên bố về ý định thành lập Quỹ đã chính thức được ký kết.

Bên cạnh các giải pháp tài chính, chiến lược còn bao gồm những biện pháp thắt chặt an ninh nghiêm ngặt, chẳng hạn như sáng kiến "Bức tường drone châu Âu" nhằm tăng cường giám sát các biên giới phía Đông. Việc đầu tư mạnh mẽ vào khả năng cơ động quân sự và tăng gấp ba lần kinh phí cho quản lý biên giới được thiết kế để tạo ra môi trường ổn định cần thiết. Đây là tiền đề quan trọng để thu hút các dòng vốn đầu tư mới vào những lĩnh vực tiềm năng như năng lượng tái tạo, nông nghiệp và lâm nghiệp, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế của những vùng đất tiền tiêu này.