Thống kê di trú tại Liên minh Châu Âu ghi nhận mức giảm mạnh trong năm 2025

Vào ngày 19 tháng 1 năm 2026, tại Vienna, Trung tâm Quốc tế về Phát triển Chính sách Di trú (ICMPD) đã chính thức công bố báo cáo "Migration Outlook", cung cấp cái nhìn toàn diện về những thay đổi đáng kể trong bức tranh di cư của châu Âu suốt năm 2025. Tài liệu này ghi nhận sự sụt giảm mạnh mẽ của các chỉ số di cư then chốt, diễn ra trong bối cảnh Liên minh Châu Âu (EU) đang tích cực chuẩn bị cho việc thực thi đầy đủ Hiệp ước về Di cư và Tị nạn vào tháng 6 năm 2026.

Dữ liệu từ ICMPD cho thấy trong năm 2025, các quốc gia thành viên EU đã chứng kiến số lượng người nhập cư bất hợp pháp giảm tới 26%, đồng thời số lượng đơn xin tị nạn cũng giảm 21%. Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, bà Ursula von der Leyen, lưu ý rằng xu hướng tích cực này tiếp nối đà giảm 37% đã được ghi nhận vào năm 2024 trên các tuyến đường di cư chính. Bên cạnh đó, hiệu quả của công tác trục xuất cũng được cải thiện khi tỷ lệ hồi hương của những người bị từ chối tị nạn đạt mức 27% trong năm 2025. Theo báo cáo từ Frontex, trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng số trường hợp nhập cảnh trái phép vào lục địa già đã giảm xuống còn khoảng 166.000 người.

Một yếu tố quan trọng đóng góp vào sự thay đổi tích cực này là sự sụp đổ của chính quyền độc tài tại Syria vào cuối năm 2024, dẫn đến việc số lượng người Syria nộp đơn xin tị nạn giảm mạnh. Bà Susanne Raab, người vừa đảm nhận vị trí Tổng giám đốc ICMPD vào ngày 1 tháng 1 năm 2026, nhận định rằng dù các con số hiện tại mang lại tín hiệu lạc quan, nhưng các nguyên nhân cốt lõi gây ra làn sóng di cư vẫn chưa thực sự ổn định. Với việc các cuộc xung đột toàn cầu đang ở mức cao nhất trong lịch sử, ảnh hưởng đến hơn 87 quốc gia, bà Raab cảnh báo rằng sự sụt giảm ghi nhận trong năm 2025 có thể chỉ là một giai đoạn tạm thời trước những biến động mới.

Báo cáo của ICMPD cũng đi sâu vào phân tích mười vấn đề di cư trọng yếu dự kiến sẽ định hình năm 2026, nhấn mạnh rằng giai đoạn sụt giảm hiện nay là cơ hội vàng để thúc đẩy việc triển khai Hiệp ước về Di cư và Tị nạn trên thực tế. Tổng giám đốc Susanne Raab khẳng định châu Âu cần tận dụng "khoảng lặng" quý giá này để nâng cao năng lực kiểm soát biên giới và thiết lập các quy trình hồi hương công bằng nhưng quyết liệt. Việc áp dụng Hiệp ước được thông qua từ năm 2024 sẽ là một bài kiểm tra năng lực quan trọng đối với EU trong năm 2026, nhằm chuẩn hóa các quy tắc về tiếp nhận, sàng lọc và xử lý người di cư trên toàn khối.

Ngoài ra, phân tích của ICMPD còn chỉ ra một "xu hướng thực tế" đang hình thành trong chính sách di trú, đề cao vai trò của di cư lao động và các chiến lược thu hút nhân tài dựa trên kỹ năng trong chương trình nghị sự địa chính trị của EU. Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu tại tuyến đường Trung Địa Trung Hải với Libya là điểm xuất phát chính, nơi số vụ vượt biên trái phép đã tăng 28%. Riêng tại Syria, kể từ sau biến cố ngày 8 tháng 12 năm 2024 khi chế độ Assad sụp đổ, số liệu từ UNHCR tính đến cuối tháng 12 năm 2024 cho thấy đã có hơn 58.400 người tị nạn quay trở về quê hương. Dù vậy, triển vọng hồi hương lâu dài vẫn còn bị bao phủ bởi sự bất định do các cuộc xung đột cục bộ vẫn đang diễn ra tại nhiều khu vực.