An ninh châu Âu: Hội nghị Munich thảo luận về răn đe hạt nhân sau khi Hiệp ước New START hết hạn

Hội nghị An ninh Munich (MSC) khai mạc vào ngày 13 tháng 2 năm 2026 đã trở thành diễn đàn then chốt cho việc tái thiết lập cấu trúc an ninh châu Âu. Trọng tâm của các cuộc thảo luận là khả năng thiết lập một năng lực hạt nhân tự chủ của lục địa già. Sự thay đổi mang tính bước ngoặt này bắt nguồn từ những bất ổn kéo dài trong các cam kết bảo vệ từ phía Hoa Kỳ, đặc biệt là sau khi Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược (New START hay SNV-III) chính thức hết hiệu lực vào ngày 5 tháng 2 năm 2026 mà không có thỏa thuận thay thế.

Các quốc gia vốn có lập trường phản đối vũ khí hạt nhân như Đức, Thụy Điển và Ba Lan hiện đang tích cực tham gia vào các cuộc đối thoại nhằm lấp đầy cái gọi là "khoảng trống răn đe". Những cuộc họp quân sự cấp cao đang tập trung nghiên cứu các phương án chiến lược phức tạp. Động lực trực tiếp cho sự chuyển dịch tư duy này là sự kiện Hoa Kỳ tạm dừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine vào tháng 3 năm 2025, một động thái đã khiến các đồng minh châu Âu đặt dấu hỏi lớn về độ tin cậy của Washington trong các tình huống khủng hoảng.

Nỗi lo ngại ngày càng gia tăng khi New START, thỏa thuận duy nhất còn hiệu lực điều chỉnh kho vũ khí hạt nhân của Nga và Mỹ (chiếm khoảng 90% kho vũ khí toàn cầu), đã chấm dứt mà không có cơ chế gia hạn. Trong lịch sử, ý tưởng về một hệ thống răn đe hạt nhân chung của châu Âu từng bị coi là không thể chấp nhận được về mặt chính trị. Tuy nhiên, trong bối cảnh khoảng trống chiến lược hiện nay, nó đang được xem xét như một nhu cầu thiết yếu để đảm bảo khả năng phòng thủ độc lập của toàn lục địa.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron dự kiến sẽ có một bài phát biểu quan trọng về chiến lược răn đe hạt nhân cho châu Âu vào cuối tháng này, khẳng định vai trò trung tâm của Paris. Các mô hình đang được thảo luận bao gồm việc mở rộng "chiếc ô hạt nhân" của Pháp, có thể phối hợp chặt chẽ với Vương quốc Anh. Theo tuyên bố từ tháng 7 năm 2025, London đã xác nhận việc phối hợp các lực lượng hạt nhân độc lập của mình với Pháp. Theo ước tính của SIPRI tính đến tháng 1 năm 2025, tổng cộng Anh và Pháp đang sở hữu hơn 500 đầu đạn hạt nhân.

Cộng đồng chuyên gia đang đề xuất nhiều cách tiếp cận khác nhau để ứng phó tức thời với tình hình mới. Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhấn mạnh tầm quan trọng không thể thay thế của liên minh xuyên Đại Tây Dương, đồng thời thừa nhận một "sự thay đổi thực sự trong tư duy" hướng tới việc tăng cường năng lực phòng thủ của châu Âu trong khuôn khổ NATO. Các nhà phân tích lưu ý rằng việc xây dựng một năng lực hạt nhân toàn diện cho châu Âu có thể mất tới một thập kỷ, khiến các bước đi chính trị và quân sự thông thường hiện nay trở nên cực kỳ quan trọng.

Phái đoàn Hoa Kỳ tại MSC, dẫn đầu bởi Ngoại trưởng Marco Rubio, đang theo dõi sát sao các diễn biến này. Chính quyền của Tổng thống Donald Trump trước đó đã bày tỏ ý định đàm phán một "thỏa thuận tốt hơn" sau khi New START hết hạn, có khả năng bao gồm cả sự tham gia của Trung Quốc. Sự thay đổi hệ thống trong chính sách của Mỹ đang tạo ra một mối quan hệ đối tác thiếu ổn định cho châu Âu. Khi không còn các cơ chế kiểm soát kho vũ khí chiến lược giữa Mỹ và Nga, nguy cơ về một cuộc chạy đua vũ trang mới đang hiện hữu, buộc châu Âu phải chủ động định hình vị thế của mình để không bị gạt ra ngoài lề trong các thỏa thuận tương lai giữa Washington và Moscow.