Starlink năm 2026: Kết nối toàn cầu, địa chính trị và những thách thức môi trường

Tính đến tháng 2 năm 2026, hệ thống internet vệ tinh Starlink của SpaceX đã khẳng định vị thế là một công cụ truyền thông toàn cầu thiết yếu nhưng cũng đầy tranh cãi. Với mạng lưới vận hành gần 10.000 vệ tinh ở quỹ đạo Trái đất thấp (LEO) tại độ cao khoảng 550 km, Starlink trở thành giải pháp không thể thay thế cho việc cung cấp quyền truy cập internet tại các vùng sâu vùng xa. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào hạ tầng của một công ty tư nhân do Elon Musk kiểm soát đã làm dấy lên lo ngại về tầm ảnh hưởng chính trị, thúc đẩy các quốc gia phát triển các giải pháp không gian tự chủ.

Trong các khu vực xung đột, Starlink đã chứng minh được vai trò sống còn của mình nhưng cũng đối mặt với nhiều rắc rối pháp lý. Tại Ukraine, vào tháng 2 năm 2026, Bộ Quốc phòng nước này đã bắt buộc đăng ký các thiết bị đầu cuối nhằm ngăn chặn quân đội Nga sử dụng trái phép, sau khi có báo cáo về việc lực lượng Nga tìm cách tiếp cận mạng lưới. SpaceX sau đó đã tiến hành chặn các thiết bị không được ủy quyền để đảm bảo an ninh mạng lưới.

Tình hình tương tự cũng diễn ra tại Sudan, nơi hàng trăm thiết bị nhập lậu được Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) sử dụng trong bối cảnh nội chiến khốc liệt. Tại Iran, bất chấp những nỗ lực gây nhiễu sóng của chính phủ vào đầu năm 2026, Starlink vẫn là kênh liên lạc chủ chốt nhờ vào đường dây vận chuyển khoảng 6.000 thiết bị đầu cuối vào tháng 1 năm 2026. Ở Venezuela, sau sự kiện nắm quyền của Nicolás Maduro vào ngày 3 tháng 1 năm 2026, SpaceX đã cung cấp quyền truy cập miễn phí cho đến ngày 3 tháng 2 năm 2026, làm nổi bật vai trò của công ty trong các biến động chính trị.

Song hành với tầm ảnh hưởng địa chính trị là những vấn đề môi trường ngày càng nghiêm trọng liên quan đến số lượng vệ tinh khổng lồ. Mỗi vệ tinh Starlink có tuổi thọ khoảng 5 năm và khi hết hạn, chúng sẽ bốc cháy trong khí quyển, giải phóng các hạt nhôm oxit. Các nghiên cứu do NASA tài trợ chỉ ra rằng khi Starlink đạt quy mô tối đa, nồng độ nhôm oxit trong khí quyển có thể tăng lên tới 640% so với mức tự nhiên, đe dọa trực tiếp đến tầng ozone.

Thực tế vào năm 2022, việc đốt cháy vệ tinh đã khiến lượng nhôm trong khí quyển tăng 29,5% so với nền tự nhiên. Những hạt này có thể tồn tại trong các tầng trên của khí quyển hàng thập kỷ, kích hoạt các phản ứng hóa học phá hủy cấu trúc ozone. Đây là một thách thức lớn đối với SpaceX khi họ tiếp tục mở rộng mạng lưới vệ tinh của mình trên toàn cầu.

Về mặt kinh tế, các nhà phân tích dự báo Starlink sẽ mang về cho SpaceX doanh thu 18,7 tỷ USD vào năm 2026 nhờ các thị trường mới như Wi-Fi trên máy bay. Trước sự thống trị này, các cường quốc đang đẩy nhanh các dự án thay thế. Dự án IRIS² của châu Âu, với sự tham gia của Eutelsat và SES, đặt mục tiêu cung cấp kết nối an ninh và tự chủ cho EU vào đầu những năm 2030, tập trung vào các ứng dụng chính phủ và doanh nghiệp sử dụng mật mã lượng tử.

Trong khi đó, Trung Quốc đang tích cực xây dựng các siêu chòm sao Guowang (khoảng 13.000 vệ tinh) và Qianfan (khoảng 12.000 vệ tinh), bắt đầu phóng hàng loạt từ năm 2026. Đến cuối năm 2024, Trung Quốc đã có hơn 1.060 vệ tinh trên quỹ đạo. Cuộc đua không gian còn có sự góp mặt của Amazon với dự án Kuiper, bắt đầu cung cấp dịch vụ thương mại vào năm 2026. Vào ngày 12 tháng 2 năm 2026, Arianespace đã đưa 32 vệ tinh của Amazon lên quỹ đạo, nâng tổng số vệ tinh của hãng này lên hơn 200 chiếc.

Tại Gaza, các tổ chức nhân đạo đã sử dụng Starlink từ tháng 7 năm 2024, và đến tháng 2 năm 2026, Israel đã phê duyệt dịch vụ cho một bệnh viện của UAE, mặc dù quyền truy cập dân sự rộng rãi vẫn bị hạn chế. Đến năm 2026, truyền thông không gian đã trở thành một mặt trận khốc liệt trong cuộc chiến giành ưu thế công nghệ và địa chính trị, nơi các nhà khai thác tư nhân như SpaceX đóng vai trò là những tác nhân chiến lược quan trọng trên bàn cờ quốc tế.