EU Tán Đồng Sơ Bộ Hiệp Định Với MERCOSUR: Kết Quả Sau 25 Năm Đàm Phán

Vào ngày 9 tháng 1 năm 2026, tại Brussels, các phái đoàn đại diện cho các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu đã chính thức đưa ra sự chấp thuận sơ bộ đối với thỏa thuận thương mại với khối MERCOSUR. Quyết định này khép lại một quá trình đàm phán kéo dài hơn một phần tư thế kỷ.

Quyết định được thông qua bằng hình thức đa số đủ điều kiện, mở đường cho buổi lễ ký kết chính thức dự kiến diễn ra vào ngày 17 tháng 1 tại Paraguay. Bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, sẽ có mặt tại sự kiện này.

Thỏa thuận này, khi được ký kết, sẽ trở thành hiệp định lớn nhất trong lịch sử của MERCOSUR kể từ khi khối này được thành lập vào năm 1991. Hiện tại, văn kiện này đang chờ sự phê chuẩn cuối cùng từ Nghị viện Châu Âu, và một số điều khoản cụ thể sẽ cần sự chấp thuận từ các nghị viện quốc gia của các nước thành viên EU.

Quá trình xem xét và phê duyệt đã bộc lộ những bất đồng sâu sắc bên trong Liên minh Châu Âu. Các quốc gia như Pháp, Ba Lan, Áo, Ireland và Hungary đã bỏ phiếu chống lại thỏa thuận. Trong khi đó, Bỉ chọn cách bỏ phiếu trắng. Ngược lại, các nước như Đức và Tây Ban Nha bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ, coi đây là một công cụ quan trọng để đa dạng hóa thị trường trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị hiện nay.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người có quốc gia phản đối gay gắt, đã mô tả hiệp định này là “một thỏa thuận từ một kỷ nguyên khác”. Nhận định này trùng khớp với các cuộc biểu tình liên tục của nông dân tại Paris, những người lo ngại về sự cạnh tranh không lành mạnh mà thỏa thuận có thể mang lại.

Về mặt tiềm năng kinh tế, thỏa thuận này hướng tới việc thiết lập khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao phủ khoảng 700 triệu người tiêu dùng. Dự kiến, hiệp định sẽ loại bỏ thuế quan đối với 92% hàng xuất khẩu của MERCOSUR, đồng thời mang lại quyền tiếp cận ưu đãi cho thêm 7,5% mặt hàng khác, tổng cộng bao phủ 99% kim ngạch xuất khẩu nông sản của khối. Đối với các nhà xuất khẩu châu Âu, điều này có thể tạo ra cơ hội trị giá 50 tỷ Euro vào năm 2040. Hiện tại, đã có khoảng 30.000 công ty châu Âu đang hoạt động tại các thị trường Mỹ Latinh. Kim ngạch thương mại song phương giữa hai khối đạt mức 111 tỷ Euro trong năm 2024.

Để xoa dịu những lo ngại từ khu vực nông nghiệp, Ủy ban Châu Âu đã thực hiện các điều chỉnh vào năm 2025, đưa ra các bảo đảm bổ sung và nhượng bộ về ngân sách trong khuôn khổ Chính sách Nông nghiệp Chung (PAC). Tuy nhiên, các hiệp hội nông nghiệp lớn, điển hình như COPA-COGECA, vẫn cho rằng thỏa thuận này thiếu cân bằng. Bên cạnh đó, các tổ chức môi trường cũng chỉ trích mạnh mẽ hiệp định do lo ngại về khả năng gia tăng nạn phá rừng và mở rộng thị trường cho các loại thuốc trừ sâu mà nhiều loại trong số đó đã bị cấm sử dụng tại EU.

Khối MERCOSUR, bao gồm Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay (Bolivia chính thức trở thành thành viên đầy đủ vào năm 2024, còn Venezuela đang bị đình chỉ), coi đây là một bước đột phá lớn, tuyên bố về triển vọng “thương mại nhiều hơn, đầu tư nhiều hơn và việc làm nhiều hơn”. Thủ tướng Đức Friedrich Merz, hoan nghênh sự chấp thuận, nhấn mạnh rằng 25 năm đàm phán là quá dài và kêu gọi đẩy nhanh tốc độ cho các quyết định trong tương lai. Xét về mặt địa chính trị, quyết định của Brussels báo hiệu sự tìm kiếm các đối tác thương mại mới của Châu Âu trong bối cảnh bất ổn toàn cầu.